ZAKON O SAMOSTALNIM PREDUZETNICIMA("Sl. glasnik RS", br. 98/2024) |
Ovim zakonom uređuju se poslovna obilježja, registracija, vođenje registra i organizovanje samostalnih preduzetnika, zanatske djelatnosti i druga pitanja od značaja za poslovanje preduzetnika.
Cilj donošenja ovog zakona je unapređenje poslovanja samostalnih preduzetnika (u daljem tekstu: preduzetnika) i razvoj i očuvanje zanatskih djelatnosti.
Postupak registracije samostalnih preduzetnika zasniva se na sljedećim načelima:
1) prioriteta, koje podrazumijeva da registracioni organ postupa po urednim pojedinačnim zahtjevima za registraciju preduzetnika (u daljem tekstu: zahtjev) prema redoslijedu njihovog prijema,
2) jednoobraznosti zahtjeva, koje podrazumijeva da se registracija preduzetnika sprovodi na jedinstvenom obrascu u koji podnosilac upisuje odgovarajuće podatke radi registracije,
3) formalnosti, koje podrazumijeva da registracioni organ donosi akte na osnovu podataka iz zahtjeva i priloženih dokaza,
4) javnosti i dostupnosti, koje podrazumijeva da svako, bez dokazivanja pravnog interesa, može ostvariti neposredan uvid u podatke upisane u registre preduzetnika, osim ako javnost i dostupnost nije ograničena posebnim propisom,
5) vremenskog nastanka, koje podrazumijeva da se podaci vode u registru prema vremenu njihovog upisa,
6) jednakosti, koje podrazumijeva zabranu svakog vida diskriminacije, a odnosi se na to da su svi podnosioci zahtjeva ravnopravni, da uživaju jednak položaj i jednaku pravnu zaštitu, bez obzira na lična svojstva.
(1) Pojedini pojmovi upotrijebljeni u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:
1) preduzetnička djelatnost je svaka privredna djelatnost utvrđena klasifikacijom djelatnosti koju preduzetnik obavlja proizvodnjom, prometom i pružanjem usluga na tržištu, a radi sticanja dobiti, te za čije obavljanje nije potrebna druga forma organizovanja, u skladu sa posebnim propisima,
2) preduzetnik je fizičko lice registrovano u registru preduzetnika za obavljanje preduzetničke djelatnosti radi sticanja dobiti u svoje ime i za svoj račun,
3) organizacione jedinice preduzetnika su njegovo sjedište i izdvojene jedinice,
4) registracija preduzetnika je postupak upisa podataka u registar preduzetnika, koji se sprovodi u skladu sa ovim zakonom, a obuhvata osnivanje, promjenu podataka i prestanak obavljanja djelatnosti preduzetnika,
5) registracioni organ je organizaciona jedinica nadležna za poslove privrede u jedinici lokalne samouprave, koja sprovodi postupak registracije preduzetnika,
6) registar preduzetnika je jedinstvena evidencija koju vodi registracioni organ, a obuhvata podatke, dokumente i akte koji se dostavljaju i donose u postupku registracije preduzetnika,
7) Centralni registar preduzetnika je jedinstvena elektronska evidencija koja obuhvata podatke iz registara preduzetnika i druge podatke od značaja za praćenje poslovanja preduzetnika,
8) jedinstvena elektronska aplikacija je programsko rješenje za registraciju preduzetnika i dio je Jedinstvenog informacionog sistema za registraciju poslovnih subjekata u Republici Srpskoj, 9) poslovni prostor je dio objekta koji je izgrađen u skladu sa propisima o uređenju prostora i građenju, a za koji je nadležni organ izdao upotrebnu dozvolu.
(2) Na postupak koji nije uređen ovim zakonom primjenjuju se odredbe propisa kojim se uređuje opšti upravni postupak.
(3) Gramatički izrazi upotrijebljeni u ovom zakonu za označavanje muškog ili ženskog roda podrazumijevaju oba pola.
GLAVA II
POSLOVNA OBILjEŽJA PREDUZETNIKA
1. Preduzetničke djelatnosti i mjesta njihovog obavljanja
(1) Preduzetnik može obavljati jednu ili više preduzetničkih djelatnosti od kojih je jedna pretežna, ako ispunjava uslove za njihovo obavljanje, u skladu sa ovim zakonom i posebnim propisima.
(2) Preduzetničke djelatnosti određuju se po razredu djelatnosti, a prema najnižem hijerarhijskom nivou u skladu sa propisom kojim se uređuje klasifikacija djelatnosti.
(3) Preduzetnik određuje pretežnu djelatnost prilikom podnošenja zahtjeva.
(4) Pretežna djelatnost je ona djelatnost prema kojoj preduzetnik planira ostvariti, odnosno ostvaruje najveće učešće u ukupnom prihodu.
(5) Preduzetnik je dužan da promijeni pretežnu djelatnost u slučaju kada u dvije uzastopne fiskalne godine ostvari najveći prihod po osnovu iste djelatnosti koja nije njegova pretežna djelatnost.
(6) Djelatnosti za koje je registrovan u sjedištu i izdvojenim jedinicama preduzetnik može obavljati u spoljnotrgovinskom poslovanju, u skladu sa propisima kojima se uređuje spoljnotrgovinsko poslovanje.
(7) Preduzetnik može da obavlja samo one preduzetničke djelatnosti za koje je registrovan.
Mjesto obavljanja preduzetničke djelatnosti
(1) Preduzetnik obavlja djelatnost u poslovnom prostoru.
(2) Preduzetnik koji posluje u poslovnom prostoru može obavljati djelatnost i van poslovnog prostora, i to kada je po prirodi same djelatnosti takvo obavljanje moguće ili uobičajeno, te ako je to u skladu sa posebnim propisima koji se odnose na njegovo poslovanje.
(3) Preduzetnik može poslovati i bez poslovnog prostora ili u stambenom prostoru pod uslovom da posebni propisi ne utvrđuju obavezu za preduzetnika da isključivo u poslovnom prostoru obavlja određenu preduzetničku djelatnost.
(4) Preduzetničke djelatnosti za čije obavljanje nije potreban poslovni prostor su djelatnosti koje se zbog svoje prirode i načina obavljanja mogu vršiti na otvorenom prostoru ili kod naručioca posla.
(5) Ministar privrede i preduzetništva (u daljem tekstu: ministar) donosi pravilnik kojim se uređuje lista preduzetničkih djelatnosti za čije obavljanje nije potreban poslovni prostor, po prethodno pribavljenom mišljenju ministarstva nadležnog za pojedinu preduzetničku djelatnost i Komore samostalnih preduzetnika Republike Srpske (u daljem tekstu: Komora).
(6) U stambenom prostoru mogu se obavljati djelatnosti koje ne zahtijevaju izmjenu postojećih uslova korišćenja stambenog prostora, ne ometaju druga lica u mirnom korišćenju njihovih stambenih prostora, kao i u korišćenju zajedničkih prostorija i uređaja i pripadajućeg zemljišta za redovnu upotrebu objekta, a obuhvataju sljedeće:
1) proizvodnju koja se odnosi na izradu, doradu i oplemenjivanje predmeta,
2) pružanje usluga koje, po svojoj prirodi, ne zahtijevaju poseban poslovni prostor.
(7) Ministar donosi pravilnik kojim se uređuje lista preduzetničkih djelatnosti koje se mogu obavljati u stambenom prostoru, po prethodno pribavljenom mišljenju ministarstva nadležnog za prostorno uređenje i građevinarstvo, ministarstva nadležnog za pojedinu preduzetničku djelatnost i Komore.
(8) Bez poslovnog prostora ili u stambenom prostoru preduzetnik može registrovati i obavljati samo djelatnosti koje su propisane pravilnicima iz st. 5. i 7. ovog člana.
(9) Preduzetnik kojem je u jednoj od njegovih organizacionih jedinica mjesto obavljanja djelatnosti bez poslovnog prostora ili stambeni prostor može u toj organizacionoj jedinici istovremeno imati registrovane djelatnosti koje su propisane pravilnicima iz st. 5. i 7. ovog člana, ali ne i djelatnosti koje se obavljaju u poslovnom prostoru.
(10) U slučaju iz stava 9. ovog člana mjesto obavljanja djelatnosti određuje se po pretežnoj djelatnosti preduzetnika, odnosno po osnovnoj djelatnosti za izdvojenu jedinicu.
(11) Preduzetnik koji posluje u poslovnom prostoru može registrovati i obavljati djelatnosti koje su propisane pravilnicima iz st. 5. i 7. ovog člana.
2. Zanatske djelatnosti i tradicionalni zanat
(1) Zanatska djelatnost je poseban oblik preduzetničke djelatnosti koja obuhvata zanatsku proizvodnju i pružanje zanatskih usluga.
(2) Zanatska proizvodnja podrazumijeva proces rada koji nije podijeljen na pojedine radne operacije, pri čemu se mogu koristiti mašine i tehnička oprema koje nemaju svojstva pokretne trake ili automatizovanog procesa rada, uz uslov da se korišćenjem tih mašina i opreme ne postiže serijska proizvodnja koja je karakteristična za industrijsku proizvodnju.
(3) Zanatske usluge obuhvataju popravku i održavanje proizvoda, uređaja, objekata, kao i pružanje ličnih uslužnih djelatnosti.
(4) Ministar, uz prethodnu saglasnost ministarstva nadležnog za pojedinu preduzetničku djelatnost i pribavljenog mišljenja Komore, donosi pravilnik o djelatnostima koje se smatraju zanatskom proizvodnjom i zanatskim uslugama.
(5) Preduzetnik obavlja zanatsku djelatnost ako jednu od djelatnosti iz stava 4. ovog člana obavlja kao pretežnu djelatnost, odnosno osnovnu djelatnost izdvojene jedinice.
(1) Majstorsko zvanje obezbjeđuje sticanje specifičnih stručno-teorijskih i praktičnih znanja za obavljanje određene zanatske djelatnosti, vještina i kompetencija potrebnih za samostalno vođenje poslovanja, te znanja potrebnih za obučavanje drugih lica u zanatskoj djelatnosti.
(2) Fizičko lice stiče majstorsko zvanje polaganjem majstorskog ispita u skladu sa propisima iz oblasti obrazovanja odraslih, kojima se uređuje donošenje programa, način i uslovi za polaganje majstorskog ispita.
(1) Tradicionalni zanat podrazumijeva poslove izrade i dorade proizvoda pretežno ručnim radom, upotrebom tradicionalnih ili savremenih alata, pod uslovima i na način kojim se čuva i odražava izraz tradicionalnog narodnog stvaralaštva, znanja i vještina.
(2) Tradicionalni zanat obuhvata poslove iz sljedećih oblasti:
1) stari zanat,
2) umjetnički zanat,
3) domaća radinost.
(3) Organizaciona jedinica koja je nadležna za poslove privrede u jedinici lokalne samouprave vodi postupak za priznavanje statusa tradicionalnog zanata.
(4) Ministar donosi pravilnik kojim se uređuju poslovi, uslovi, postupak i druga pitanja od značaja za sticanje statusa tradicionalnog zanata i njegovo vremensko važenje, sadržaj i način vođenja registra subjekata koji imaju taj status i nadzor nad njihovim radom.
(5) Preduzetnik, privredno društvo, udruženje i zadruga mogu steći status tradicionalnog zanata, u skladu sa ovim zakonom i pravilnikom iz stava 4. ovog člana.
(6) Ministarstvo privrede i preduzetništva (u daljem tekstu: Ministarstvo) vodi javno dostupan registar subjekata koji imaju status tradicionalnog zanata.
(7) Organizaciona jedinica iz stava 3. ovog člana dužna je da, u roku od osam dana od dana donošenja rješenja o sticanju statusa tradicionalnog zanata, dostavi Ministarstvu, u elektronskom i pisanom obliku, rješenje i ostale dokumente na osnovu kojih je vođen postupak za sticanje statusa.
3. Opšta pravila za poslovanje preduzetnika
Pravno dejstvo registracije preduzetnika
(1) Prije početka obavljanja djelatnosti u formi preduzetnika, fizičko lice dužno je da se registruje kod nadležnog registracionog organa.
(2) Fizičko lice može se jednom registrovati kao preduzetnik i otvoriti više izdvojenih jedinica.
(3) Izuzetno od stava 2. ovog člana, fizičko lice može se dva puta registrovati kao preduzetnik samo u slučaju kada obavlja ili namjerava obavljati djelatnost koja se prema posebnom propisu može obavljati kao isključiva djelatnost.
(4) Isključiva djelatnost u smislu stava 3. ovog člana je djelatnost za koju posebni propisi ne dopuštaju da se uz njeno obavljanje mogu istovremeno obavljati i druge preduzetničke djelatnosti.
(5) Fizičko lice može se registrovati za poslovanje u formi preduzetnika ako:
1) ispunjava opšte i druge uslove za registraciju iz ovog zakona, kao i određeni posebni uslov, ako posebni propis utvrđuje obavezu ispunjenosti tog uslova u postupku registracije preduzetnika,
2) odredbe posebnog propisa u vezi sa radno-pravnim ili drugim statusom fizičkog lica dopuštaju da se to lice registruje kao preduzetnik.
(6) Fizičko lice stiče svojstvo preduzetnika donošenjem rješenja o registraciji osnivanja.
(7) Preduzetnik u pravnom prometu istupa u svoje ime i za svoj račun.
(8) Izuzetno od stava 7. ovog člana, preduzetnik može putem punomoćja ovlastiti:
1) fizičko lice koje nije u radnom odnosu kod preduzetnika, da u ime i za račun preduzetnika, preduzima određene radnje u postupku registracije,
2) fizičko lice koje je u radnom odnosu kod preduzetnika da, u ime i za račun preduzetnika, preduzima određene radnje u postupku registracije i poslovanja preduzetnika.
Ispunjavanje uslova iz posebnih propisa
U toku poslovanja preduzetnik je dužan da ispunjava uslove utvrđene u propisima iz oblasti radnih odnosa, tehničke opremljenosti, zaštite na radu i zaštite životne sredine, energetske efikasnosti, zaštite od buke, sanitarne, zdravstvene i druge uslove za obavljanje djelatnosti u skladu sa posebnim propisima.
Angažovanje radnika kod preduzetnika
(1) Preduzetnik može zapošljavati radnike.
(2) Međusobna prava, obaveze i odgovornosti preduzetnika i lica koje angažuje uređuju se ugovorima koji se zaključuju u skladu sa Zakonom o radu, kolektivnim ugovorom i drugim propisima kojima se uređuju radni odnosi.
(3) Izuzetno od stava 2. ovog člana, preduzetniku u toku poslovanja i u njegovom prisustvu mogu pomagati lica bez zasnivanja radnog odnosa i angažovanja izvan radnog odnosa, i to:
1) članovi porodičnog domaćinstva preduzetnika koji su starosti od 15 do 18 godina, članovi koji su redovni učenici srednje škole, odnosno redovni studenti do 26 godine starosti i članovi koji su korisnici penzije,
2) članovi porodičnog domaćinstva preduzetnika koji ima status tradicionalnog zanata tokom izrade proizvoda starog ili umjetničkog zanata ili domaće radinosti, te u drugim poslovima koji su u vezi sa tim proizvodima.
(4) Lica iz stava 3. ovog člana dužna su da ispunjavaju odgovarajuće zdravstvene i druge uslove utvrđene posebnim propisima za djelatnost koju preduzetnik obavlja.
(5) Članovima porodičnog domaćinstva, u smislu ovog zakona, smatraju se lica koja sa preduzetnikom žive u zajedničkom domaćinstvu i koja imaju najmanje 15 godina i to:
1) bračna i vanbračna djeca,
2) bračni i vanbračni supružnik,
3) brat i sestra,
4) usvojenici i pastorci,
5) roditelji i usvojioci.
(1) Preduzetnik je odgovoran za zakonito poslovanje i za zakonit rad lica koja zapošljava ili angažuje izvan radnog odnosa, kao i za rad lica iz člana 12. stav 3. ovog zakona.
(2) Preduzetnik za sve obaveze nastale u vezi sa obavljanjem preduzetničke djelatnosti odgovara cjelokupnom svojom imovinom.
(3) Odgovornost za obaveze iz stava 2. ovog člana ne prestaje sa donošenjem rješenja o utvrđivanju prestanka obavljanja djelatnosti preduzetnika.
(4) Fizičko lice koje je poslovalo kao preduzetnik ima pravo na naplatu svojih potraživanja koja su nastala tokom poslovanja i nakon utvrđivanja prestanka obavljanja djelatnosti.
(1) Nadležni organ jedinice lokalne samouprave, a uz prethodno pribavljeno mišljenje Komore i Privredne komore Republike Srpske, svojim aktom određuje dozvoljeni početak i završetak radnog vremena za pojedine preduzetničke djelatnosti.
(2) Radno vrijeme organizacionih jedinica preduzetnika zavisi od djelatnosti koje preduzetnik obavlja u tim jedinicama.
(3) Izuzetno od stava 1. ovog člana, samouslužni automati preduzetnika mogu da rade 24 časa dnevno pod sljedećim uslovima:
1) da se samouslužni automati stavljaju u pogon pomoću novca i slično i ne zahtijevaju stalno prisustvo radnika,
2) da se putem samouslužnog automata ne prodaju alkoholna pića i duvanski proizvodi,
3) da samouslužni automati ne stvaraju buku preko njenih dozvoljenih graničnih vrijednosti u skladu sa posebnim propisom.
(4) U slučaju da preduzetnik u okviru jedne organizacione jedinice obavlja više preduzetničkih djelatnosti koje su međusobno povezane i upućujuće, radno vrijeme se određuje po pretežnoj djelatnosti za sjedište i osnovnoj djelatnosti za izdvojene jedinice.
(5) Preduzetničke djelatnosti su povezane i međusobno upućujuće ako se prema svojoj prirodi i karakteristikama mogu obavljati u istom prostoru.
4. Vrijeme poslovanja i vrste zanimanja preduzetnika
Stalno i periodično vrijeme poslovanja
(1) Preduzetnik u svim organizacionim jedinicama posluje u toku cijele godine.
(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, preduzetnik može poslovati i u određenom periodu ili periodima godine pod uslovom da obavlja periodičnu preduzetničku djelatnost.
(3) Periodično obavljanje djelatnosti u odnosu na organizacione jedinice preduzetnika podrazumijeva sljedeće mogućnosti:
1) periodično poslovanje u svim organizacionim jedinicama u jedinstvenom periodu, ili
2) periodično poslovanje u različitom periodu u izdvojenim jedinicama, uz obavezu poslovanja u sjedištu u tom periodu, ili
3) poslovanje u sjedištu u toku cijele godine, uz periodično obavljanje djelatnosti u izdvojenim jedinicama.
(4) Periodično poslovanje može biti najduže na period do devet mjeseci u toku jedne kalendarske godine.
(5) U slučaju iz stava 3. t. 2) i 3) ovog člana, vremenski intervali periodičnog poslovanja izdvojenih jedinica mogu biti različiti.
(6) Ministar donosi pravilnik kojim se uređuju vrste zanimanja preduzetnika i preduzetničke djelatnosti koje se mogu obavljati periodično po prethodno pribavljenom mišljenju ministarstva nadležnog za pojedinu preduzetničku djelatnost i Komore.
(7) Preduzetnik koji posluje periodično može da obavlja djelatnost isključivo u vremenskom intervalu periodičnog rada za koji je registrovan.
(1) Preduzetnička djelatnost može se obavljati kao osnovno, dopunsko i dodatno zanimanje.
(2) Fizičko lice, odnosno preduzetnik, u zahtjevu navodi jednu od vrsta zanimanja iz stava 1. ovog člana.
(3) Uz zahtjev fizičko lice, odnosno preduzetnik, ne dostavlja dokument o svom radno-pravnom ili drugom statusu.
(4) Nadležni inspekcijski organ provjerava radnopravni i drugi status preduzetnika u vezi sa vrstama zanimanja iz stava 1. ovog člana na osnovu uvida u Jedinstveni sistem registracije, kontrole i naplate doprinosa, ili na drugi način.
Uslovi za registraciju osnovnog, dopunskog i dodatnog zanimanja
(1) Fizičko lice koje nije u radnom odnosu obavlja preduzetničku djelatnost kao osnovno zanimanje i ima status samozaposlenog lica.
(2) Status samozaposlenog lica ima i student, korisnik penzije i sva druga punoljetna lica koja se registruju za osnovno zanimanje.
(3) Fizičko lice koje je registrovano kao preduzetnik za osnovno zanimanje može sa drugim poslodavcem zasnovati radni odnos na nepuno radno vrijeme ili zaključiti ugovor o dopunskom radu.
(4) Fizičko lice može obavljati preduzetničku djelatnost kao dopunsko zanimanje najduže do polovine sedmičnog punog radnog vremena, pod uslovom da je u radnom odnosu kod drugog poslodavca sa punim ili nepunim radnim vremenom.
(5) Preduzetnik registrovan za dopunsko zanimanje obavlja djelatnost isključivo ličnim radom i bez zasnivanja ugovora o radu ili izvan radnog odnosa sa drugim licima i bez pomoći lica iz člana 12. stav 3. ovog zakona.
(6) Fizičko lice koje je u radnom odnosu na puno ili nepuno radno vrijeme, student, korisnik penzije, lice sa invaliditetom i druga lica koja u skladu sa posebnim propisom imaju pravo, registruju se kao preduzetnici u vidu dodatnog zanimanja uz obavezu angažovanja najmanje jednog radnika po osnovu radnog odnosa na puno ili nepuno radno vrijeme ili dopunski rad.
(7) Preduzetnik registrovan u vidu dodatnog zanimanja može i lično obavljati radne zadatke u okviru svog registrovanog poslovanja.
(8) Radnik iz stava 6. ovog člana dužan je da ispunjava uslove za obavljanje djelatnosti kod preduzetnika ukoliko poseban propis utvrđuje obavezu njihovog ispunjavanja.
(1) Sjedište preduzetnika je mjesto u kojem preduzetnik obavlja djelatnost ili mjesto iz kojeg upravlja svojim poslovanjem.
(2) Mjesto sjedišta upisuje se u registar preduzetnika, a podrazumijeva adresu (ulicu i broj), naseljeno mjesto i jedinicu lokalne samouprave, u skladu sa propisima kojima se uređuje teritorijalna organizacija.
(3) U slučaju obavljanja djelatnosti bez poslovnog prostora, sjedište je adresa na kojoj preduzetnik ima prebivalište, odnosno boravište.
(4) Ukoliko se djelatnost obavlja u stambenom prostoru, sjedište preduzetnika može biti adresa na kojoj preduzetnik ima prebivalište, odnosno boravište ili adresa drugog stambenog prostora koji preduzetnik koristi.
(5) Preduzetnik može imati sjedište u poslovnom prostoru i u slučaju da obavlja djelatnosti za koje nije potreban poslovni prostor, odnosno koje se mogu obavljati u stambenom prostoru.
(1) Preduzetnik može da promijeni sjedište na području jedinice lokalne samouprave u kojoj obavlja djelatnost i da prenese sjedište na područje druge jedinice lokalne samouprave.
(2) Preduzetnik je dužan da registruje promjenu sjedišta prije početka poslovanja na novoj adresi.
(3) U slučaju prenosa sjedišta na područje druge jedinice lokalne samouprave, preduzetnik podnosi zahtjev za registraciju promjene sjedišta registracionom organu na čijem će području biti novo sjedište.
(4) Registracioni organ iz stava 3. ovog člana obavlja sljedeće:
1) dostavlja obavještenje u elektronskom obliku o promjeni sjedišta preduzetnika registracionom organu na čijem području je preduzetnik imao ranije sjedište,
2) elektronski preuzima od registracionog organa na čijem području je preduzetnik imao ranije sjedište sve podatke, dokumente i akte u vezi sa tim preduzetnikom i nastavlja da vodi evidenciju o svim organizacionim jedinicama tog preduzetnika u svom registru.
(5) Registracioni organ na čijem području je preduzetnik imao ranije sjedište dostavlja iz registra preduzetnika sve dokumente i akte u pisanom obliku registracionom organu iz stava 3. ovog člana.
(1) Dostavljanje svih pismena preduzetniku vrši se na adresu njegovog sjedišta, osim ako ovim zakonom nije drugačije propisano.
(2) Preduzetnik je dužan da ima aktivnu adresu za prijem elektronske pošte, a koju registruje u postupku osnivanja ili promjene podataka i koristi u poslovanju.
6.1. Elementi i obilježja poslovnog imena
Jedinstvenost i elementi poslovnog imena
(1) Preduzetnik posluje i nastupa u pravnom prometu pod poslovnim imenom koje je upisano u registar preduzetnika.
(2) Poslovno ime ne može sadržavati opise, nazive i oznake koji vrijeđaju javni moral ili su u suprotnosti sa propisima.
(3) Preduzetnik određuje poslovno ime, koje obavezno sadrži sljedeće elemente:
1) opis djelatnosti kao dio poslovnog imena u kojem se na jasan način navodi predmet poslovanja preduzetnika u skladu sa pretežnom djelatnosti i eventualno ostalim djelatnostima koje preduzetnik obavlja,
2) naziv kao karakteristični dio poslovnog imena, koji se navodi pod navodnicima,
3) ime i prezime preduzetnika,
4) oznaku s. p. (skraćeno: samostalni preduzetnik),
5) naziv jedinice lokalne samouprave sjedišta, bez navođenja adrese i naseljenog mjesta.
(4) Preduzetnik može registrovati i u pravnom prometu koristiti skraćeno poslovno ime koje sadrži naziv, ime i prezime preduzetnika, oznaku s. p. (samostalni preduzetnik) i naziv jedinice lokalne samouprave sjedišta, bez navođenja adrese i naseljenog mjesta.
(5) Kod određivanja opisa djelatnosti mogu se koristiti termini kao što su: radnja, radionica, kancelarija, biro, agencija, studio, pansion, atelje, salon i drugi termini.
(6) Termini iz stava 5. ovog člana, po pravilu, ne koriste se kod određivanja naziva preduzetnika.
(7) Ako je posebnim propisom utvrđena obaveza korišćenja određenog termina u poslovnom imenu, preduzetnik je dužan da taj termin koristi kod određivanja opisa djelatnosti u svom poslovnom imenu.
(8) Na pitanja koja se odnose na poslovno ime i koja nisu uređena ovim zakonom primjenjuju se odredbe zakona kojim se uređuje poslovanje privrednih društava.
(9) Registracioni organ obavezan je da u postupku registracije preduzetnika unese u rješenje o registraciji sve obavezne elemente poslovnog imena iz st. 3. i 4. ovog člana.
Promjena i isticanje poslovnog imena
(1) Preduzetnik je dužan da registruje promjenu poslovnog imena prije početka korišćenja novog poslovnog imena.
(2) Preduzetnik je obavezan da poslovno ime istakne na ulazu u poslovni prostor u sjedištu i izdvojenoj jedinici, odnosno na ulazu u stambeni objekat ili na poštanskom sandučetu ukoliko djelatnost obavlja bez poslovnog prostora ili u stambenom prostoru.
(3) Ako preduzetnik obavlja djelatnost izvan sjedišta, odnosno obavlja djelatnost bez poslovnog prostora, obavezan je da poslovno ime prikaže na način koji je vidljiv i razumljiv za sva lica na lokaciji gdje se ta djelatnost obavlja.
Načelo isključivosti poslovnog imena
(1) Opis djelatnosti i naziv su elementi poslovnog imena na osnovu kojih se ostvaruje razlika u poslovnim imenima preduzetnika.
(2) Naziv preduzetnika obavezno se razlikuje od naziva drugog preduzetnika sa istim ili sličnim opisom djelatnosti i predmetom poslovanja, tako da ne dovodi ili ne može dovesti do zabune o identitetu sa drugim preduzetnikom na području iste jedinice lokalne samouprave.
(3) Na internet stranici Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (u daljem tekstu: APIF) podnosilac zahtjeva može provjeriti da li poslovno ime koje ima namjeru da navede u zahtjevu dovodi ili može dovesti do zabune o poslovnom identitetu sa drugim registrovanim preduzetnikom i rezervisanim poslovnim imenima.
(4) Registracioni organ obavezan je da, po službenoj dužnosti, vodi računa da u registar ne upiše poslovno ime preduzetnika koje dovodi ili može dovesti do zabune o poslovnom identitetu sa drugim registrovanim preduzetnikom i rezervisanim poslovnim imenima.
(5) Ako u postupku registracije osnivanja ili promjene poslovnog imena preduzetnika registracioni organ utvrdi da predloženo poslovno ime dovodi ili može dovesti do zabune o poslovnom identitetu sa drugim registrovanim preduzetnikom i rezervisanim poslovnim imenima, zatražiće od podnosioca zahtjeva da u roku od osam dana od dana dostavljanja obavještenja predloži novo poslovno ime koje ne dovodi ili ne može dovesti do zabune.
(6) U slučaju da podnosilac zahtjeva ne postupi na način iz stava 5. ovog člana, registracioni organ rješenjem odbija zahtjev za izdavanje rješenja o registraciji preduzetnika.
(7) Ako se prilikom promjene sjedišta sa područja druge jedinice lokalne samouprave utvrdi da preduzetnik koji mijenja sjedište ima identičan naziv kao i preduzetnik sa istim ili sličnim opisom djelatnosti i predmetom poslovanja na području registracionog organa, taj organ pisanim putem poziva preduzetnika koji posluje na njegovom području da se u roku od osam dana od dana dostavljanja pismena izjasni da li daje saglasnost preduzetniku koji mijenja sjedište za korišćenje njegovog naziva.
(8) Preduzetnik u pisanom obliku daje saglasnost iz stava 7. ovog člana.
(9) Smatra se da preduzetnik nije dao saglasnost za korišćenje njegovog naziva ako ne dostavi izjašnjenje u roku iz stava 7. ovog člana.
(10) Registracioni organ odbija zahtjev za promjenu sjedišta ako:
1) preduzetnik koji posluje na području registracionog organa ne da saglasnost preduzetniku koji mijenja sjedište za korišćenje njegovog naziva, ili
2) preduzetnik koji mijenja sjedište ne promijeni naziv u odnosu na preduzetnika koji posluje na području registracionog organa.
Zaštita od neovlašćene upotrebe poslovnog imena
(1) Ako preduzetnik koji se ranije registrovao ili rezervisao poslovno ime smatra da je registracioni organ postupio suprotno odredbi člana 23. stav 4. ovog zakona, može tužbom pred nadležnim okružnim privrednim sudom tužiti preduzetnika za kojeg smatra da neovlašćeno koristi njegovo poslovno ime i tražiti promjenu poslovnog imena tog preduzetnika, kao i naknadu nastale štete.
(2) Tužba iz stava 1. ovog člana može se podnijeti u roku od dvije godine od dana registracije preduzetnika za kojeg se smatra da neovlašćeno koristi poslovno ime.
(3) Presudu kojom se nalaže promjena poslovnog imena preduzetnika koji je tužen okružni privredni sud dostavlja i registracionom organu.
(4) Preduzetnik kome se nalaže promjena poslovnog imena dužan je da u roku od 30 dana od pravnosnažnosti presude iz stava 3. ovog člana izvrši promjenu poslovnog imena kod nadležnog registracionog organa.
(5) U slučaju da preduzetnik ne postupi u roku i na način iz stava 4. ovog člana, registracioni organ utvrđuje za tog preduzetnika prestanak obavljanja djelatnosti po službenoj dužnosti.
6.2. Rezervacija poslovnog imena
Zahtjev za rezervaciju poslovnog imena
(1) Fizičko lice prije podnošenja zahtjeva za registraciju osnivanja preduzetnika, kao i preduzetnik, prije promjene poslovnog imena mogu kod registracionog organa izvršiti rezervaciju poslovnog imena.
(2) Rezervacija iz stava 1. ovog člana podrazumijeva opis djelatnosti i naziv, kao elemente poslovnog imena preduzetnika.
(3) Registracioni organ sprovodi postupak rezervacije poslovnog imena na osnovu zahtjeva za rezervaciju, koji mogu podnijeti fizičko lice ili preduzetnik.
(4) Fizičko lice ili preduzetnik mogu podnijeti zahtjev za rezervaciju poslovnog imena neposredno u prostorijama registracionog organa, putem pošte ili elektronski, putem jedinstvene elektronske aplikacije.
Automatska provjera predloženog poslovnog imena
(1) U slučaju podnošenja zahtjeva za rezervaciju poslovnog imena elektronskim putem, prije elektronskog potpisivanja zahtjeva, plaćanja takse i dostavljanja zahtjeva registracionom organu, jedinstvena elektronska aplikacija preko sistemskog algoritma obavlja automatsku provjeru predloženog poslovnog imena sa već registrovanim i rezervisanim poslovnim imenima preduzetnika na području registracionog organa.
(2) Ako se u automatskoj provjeri utvrdi da predloženo poslovno ime dovodi ili može dovesti do zabune o poslovnom identitetu sa drugim registrovanim preduzetnikom ili rezervisanim poslovnim imenom, jedinstvena elektronska aplikacija obavještava podnosioca zahtjeva da njegov prijedlog poslovnog imena može biti odbijen od registracionog organa.
(3) U slučaju iz stava 2. ovog člana, podnosilac zahtjeva može u roku od osam dana:
1) promijeniti predloženo poslovno ime i ponovo pokrenuti automatsku provjeru novog predloženog poslovnog imena, ili
2) nastaviti dalje sa postupkom rezervacije poslovnog imena, a to podrazumijeva elektronsko potpisivanje zahtjeva, plaćanje takse i dostavljanje zahtjeva registracionom organu, ili
3) odustati od postupka rezervacije poslovnog imena.
Provjera uslova i rješenje o rezervaciji poslovnog imena
(1) Nakon podnošenja zahtjeva za rezervaciju poslovnog imena, registracioni organ utvrđuje da li predloženo poslovno ime ispunjava sljedeće uslove:
1) da ne dovodi ili ne može dovesti do zabune sa poslovnim imenom drugog registrovanog preduzetnika ili sa rezervisanim poslovnim imenima,
2) da ne dovodi ili ne može dovesti do zabune sa već podnesenim, a neobrađenim zahtjevima za registraciju osnivanja preduzetnika, ili za registraciju promjene poslovnog imena preduzetnika, ili rezervaciju poslovnog imena,
3) da je sadržaj poslovnog imena određen u skladu sa ovim zakonom.
(2) Ako su ispunjeni uslovi iz stava 1. ovog člana, registracioni organ vrši rezervaciju poslovnog imena unosom u registar preduzetnika, a podnosiocu zahtjeva izdaje rješenje o rezervaciji poslovnog imena.
(3) Ako je postupak rezervacije poslovnog imena pokrenut podnošenjem elektronskog zahtjeva za rezervaciju, registracioni organ dostavlja rješenje u elektronskom i pisanom obliku, u skladu sa ovim zakonom.
(4) Ako nisu ispunjeni uslovi iz stava 1. ovog člana za rezervaciju poslovnog imena, registracioni organ zatražiće od podnosioca zahtjeva da, u roku od osam dana od dana dostavljanja obavještenja, predloži novo poslovno ime koje ne dovodi ili ne može dovesti do zabune, odnosno da je njegov sadržaj u skladu sa ovim zakonom.
(5) Ako podnosilac zahtjeva ne predloži novo poslovno ime, registracioni organ donosi rješenje o odbijanju zahtjeva za rezervaciju poslovnog imena, koje dostavlja podnosiocu zahtjeva.
Vremensko važenje rezervacije poslovnog imena
(1) Rezervacija poslovnog imena važi 90 dana od dana donošenja rješenja o rezervaciji poslovnog imena.
(2) Fizičko lice ili preduzetnik na čije ime je rezervisano poslovno ime može podneskom, u pisanom obliku ili putem korisničkog naloga u postupku rezervacije poslovnog imena elektronskim putem, obavijestiti registracioni organ o odustanku od rezervacije poslovnog imena prije isteka perioda iz stava 1. ovog člana.
(3) Rezervacija poslovnog imena prestaje da proizvodi pravno dejstvo u sljedećim slučajevima:
1) isteka perioda iz stava 1. ovog člana,
2) dostavljanja obavještenja iz stava 2. ovog člana.
(4) U slučajevima iz stava 3. ovog člana, registracioni organ ne donosi rješenje o brisanju rezervisanog poslovnog imena, nego se samo to poslovno ime briše iz registra preduzetnika.
7. Poslovođa, izdvojena jedinica i dužnosti preduzetnika
(1) Preduzetnik može pisanim ovlašćenjem povjeriti vođenje poslovanja poslovođi koji je u radnom odnosu kod preduzetnika.
(2) Poslovođa vodi posao u ime i za račun preduzetnika.
(3) Vođenje poslovanja posredstvom poslovođe može biti opšte ili ograničeno, na jednu ili više organizacionih jedinica preduzetnika.
(4) Preduzetnik je dužan da imenovanje, promjenu podataka i razrješenje poslovođe registruje kod nadležnog registracionog organa.
Izdvojena jedinica preduzetnika
(1) Izdvojena jedinica preduzetnika je njegov organizacioni dio putem kojeg se obavlja preduzetnička djelatnost.
(2) U jednoj ili više izdvojenih jedinica preduzetnik može obavljati djelatnosti iste ili različite od pretežne djelatnosti i drugih djelatnosti koje obavlja u sjedištu, ako ispunjava uslove za njihovo obavljanje.
(3) Preduzetnik je obavezan registrovati izdvojenu jedinicu ako izvan adrese sjedišta obavlja djelatnost u poslovnom ili stambenom prostoru, osim ako posebnim propisom nije drugačije uređeno.
(4) Preduzetnik koji je registrovan za obavljanje djelatnosti bez poslovnog prostora može otvoriti izdvojenu jedinicu u poslovnom prostoru.
(5) Prije početka obavljanja djelatnosti, tokom rada i prije zatvaranja, preduzetnik je obavezan registrovati otvaranje, sve poslovne promjene i prestanak rada izdvojene jedinice kod registracionog organa na čijem području ima sjedište.
(6) Ime izdvojene jedinice sastoji se od punog ili skraćenog poslovnog imena preduzetnika, oznake izdvojene jedinice (IJ ili Izdvojena jedinica) i odrednice mjesta gdje se nalazi izdvojena jedinica, ako je različito od sjedišta.
(7) Pored obaveznih elemenata iz stava 6. ovog člana, ime izdvojene jedinice može sadržavati i opis djelatnosti, odnosno naziv koji se navodi poslije oznake za izdvojenu jedinicu.
(8) Ukoliko preduzetnik registruje otvaranje, promjene i prestanak rada izdvojene jedinice izvan područja jedinice lokalne samouprave u kojoj ima sjedište, registracioni organ sjedišta o tim registracijama dostavlja obavještenje, u elektronskom obliku, registracionom organu na čijem području preduzetnik ima izdvojenu jedinicu.
(9) Osnovna djelatnost izdvojene jedinice je ona djelatnost u kojoj preduzetnik planira ostvariti ili ostvaruje najveći prihod u toj organizacionoj jedinici.
Preduzetnik je dužan da:
1) ima saglasnost, u pisanom obliku, vlasnika prostora za obavljanje djelatnosti, ako posluje u zakupljenom prostoru,
2) počne sa obavljanjem djelatnosti najkasnije u roku od 30 dana od dana dostavljanja rješenja o registraciji ili od dana dostavljanja odobrenja, saglasnosti ili drugog akta nadležnog organa, kada je taj akt potreban za početak poslovanja, kao i u slučaju stranih državljana koji su dužni da počnu sa poslovanjem u skladu sa rokom iz ovog zakona,
3) preduzetničku djelatnost obavlja kvalitetno u skladu sa propisima, dobrim poslovnim običajima i poslovnim moralom,
4) garantuje kvalitet proizvoda, odnosno usluga i otkloni nedostatke ili nadoknadi pričinjenu štetu kupcu proizvoda, odnosno korisniku usluga, u skladu sa propisima i standardima,
5) izda račun ako nema obavezu evidentiranja prometa preko elektronskog fiskalnog uređaja u smislu zakona kojim se uređuje fiskalizacija,
6) registruje promjene podataka koji su od značaja za pravni promet u skladu sa ovim zakonom,
7) na vidnom mjestu istakne cjenovnik svojih proizvoda, robe, odnosno usluga na način da je lako dostupan kupcima, odnosno korisnicima usluga,
8) obavijesti registracioni organ u slučaju promjene adrese za prijem elektronske pošte,
9) posjeduje isprave kojima dokazuje da je u odgovarajućem odnosu sa licima iz člana 12. stav 3. ovog zakona i da su ta lica članovi njegovog porodičnog domaćinstva,
10) registruje prestanak obavljanja djelatnosti.
GLAVA III
POSTUPAK REGISTRACIJE PREDUZETNIKA
1. Uslovi za registraciju i poslovanje preduzetnika
Opšti uslovi za registraciju preduzetnika
(1) Fizičko lice može se registrovati za poslovanje u formi preduzetnika ako ispunjava sljedeće opšte uslove:
1) da je punoljetan,
2) da posjeduje važeći identifikacioni dokument i to ličnu kartu za državljanina Republike Srpske (u daljem tekstu: Republika), odnosno BiH i putnu ispravu za stranog državljanina,
3) da mu pravosnažnom odlukom nadležnog organa nije izrečena zaštitna mjera zabrane obavljanja djelatnosti koju registruje ili da je ta mjera izvršena, ako je bila izrečena,
4) da nema dospjelih, a neizmirenih poreskih obaveza u skladu sa posebnim propisima,
5) da nema neplaćenih novčanih kazni, troškova prinudne naplate i troškova postupka za učinjeni prekršaj iz oblasti ekonomskog i finansijskog poslovanja.
(2) Za registraciju promjene podataka preduzetnik je dužan da ispunjava uslove iz stava 1. t. 2) i 5) ovog člana.
(3) Izuzetno od stava 2. ovog člana, kod promjena i dopuna razreda djelatnosti preduzetnik je dužan da ispunjava uslove iz stava 1. t. 2), 3) i 5) ovog člana.
(4) Za registraciju prestanka obavljanja djelatnosti preduzetnik je dužan da ispunjava uslov u vezi sa identifikacionim dokumentom iz stava 1. tačka 2) ovog člana.
(5) Registracioni organ, putem jedinstvene elektronske aplikacije, provjerava ispunjenost opštih uslova za podnosioca zahtjeva, i to:
1) uslova iz stava 1. t. 1), 2), 3) i 5) ovog člana u evidencijama jedinstvenih matičnih brojeva, prebivališta i boravišta, ličnih karata i registra novčanih kazni putem Ministarstva unutrašnjih poslova,
2) uslova iz stava 1. tačka 4) ovog člana u evidencijama poreskih obveznika koje se vode kod Poreske uprave Republike Srpske (u daljem tekstu: Poreska uprava).
(6) Izuzetno od stava 5. ovog člana, identitet stranog državljanina ne provjerava se u evidencijama jedinstvenih matičnih brojeva, prebivališta i boravišta i ličnih karata.
Posebni uslovi za poslovanje preduzetnika
(1) Prije početka i tokom poslovanja preduzetnik je obavezan ispuniti i posebne uslove, i to:
1) da ima posebnu zdravstvenu sposobnost ili da zaposli lice sa posebnom zdravstvenom sposobnošću, ako je to posebnim propisom utvrđeno za obavljanje određenih djelatnosti,
2) da ima odgovarajuću stručnu spremu ili da zaposli lice sa odgovarajućom stručnom spremom, ako je to posebnim propisom utvrđeno za obavljanje određenih djelatnosti,
3) da posjeduje opremu, odnosno sredstva rada, kadrove i odgovarajući prostor, u skladu sa posebnim propisom.
(2) U postupku registracije, registracioni organ ne provjerava ispunjenost posebnih uslova iz stava 1. ovog člana, osim ako posebni propis kojim se uređuje obavljanje određene djelatnosti ne propisuje obavezu za njihovo ispitivanje.
(3) Nadležni inspekcijski organ, u inspekcijskom pregledu, provjerava ispunjenost posebnih uslova iz stava 1. ovog člana.
Provjera upotrebne dozvole u inspekcijskom pregledu
Za izdavanje rješenja o registraciji preduzetnika nije potrebno dostaviti upotrebnu dozvolu za objekat ili dio objekta koji se koristi za obavljanje djelatnosti, ali se ova činjenica provjerava u inspekcijskom pregledu zajedno sa utvrđivanjem postojanja uslova iz člana 33. stav 1. ovog zakona.
2. Pokretanje postupka registracije preduzetnika
Zahtjev za registraciju preduzetnika
(1) Fizičko lice, odnosno preduzetnik, dostavlja zahtjev neposredno, poštom ili elektronskim putem, registracionom organu na čijem području namjerava registrovati obavljanje djelatnosti ili je registrovao sjedište.
(2) U zavisnosti od predmeta registracije, podnosilac plaća taksu na zahtjev u skladu sa zakonom kojim se uređuju administrativne takse.
(3) Ministar donosi pravilnik o sadržaju i obliku zahtjeva i zahtjeva za rezervaciju poslovnog imena, kao i o drugim pitanjima od značaja za postupak registracije preduzetnika.
(4) Dostavljanjem zahtjeva inicira se pokretanje postupka registracije preduzetnika.
(5) Stranka u postupku registracije preduzetnika je isključivo lice koje je podnijelo zahtjev, dok se zahtjevi drugih lica za učešćem u ovom postupku odbacuju kao nedopušteni.
(6) Osnivanje preduzetnika i otvaranje izdvojene jedinice mogu biti predmet jednog zahtjeva.
Registracija podataka od značaja za pravni promet
(1) Preduzetnik je obavezan da prilikom osnivanja i promjena u poslovanju registruje podatke koji su od značaja za pravni promet, i to:
1) ime i prezime,
2) poslovno ime,
3) adresa sjedišta,
4) adresa elektronske pošte,
5) vrijeme obavljanja djelatnosti (tokom cijele godine ili periodično),
6) vrstu zanimanja (osnovno ili dopunsko ili dodatno),
7) mjesto obavljanja djelatnosti (poslovni prostor ili stambeni prostor ili bez poslovnog prostora),
8) razred pretežne i drugih djelatnosti,
9) spoljnotrgovinsko poslovanje, u slučaju inostranog poslovanja,
10) ime i prezime poslovođe i obim ovlašćenja, ako se imenuje ili razrješava poslovođa,
11) izdvojena jedinica, u slučaju otvaranja, promjena i prestanka rada izdvojene jedinice.
(2) Pored poslovnih podataka iz stava 1. ovog člana, u registar preduzetnika upisuju se jedinstveni matični broj, adresa prebivališta, odnosno boravišta i broj lične karte preduzetnika i poslovođe.
(3) Upis i promjena informacija u vezi sa poslovnim telefonom, elektronskom poštom, telefaksom, internet stranicom preduzetnika ne predstavljaju poslovne promjene.
(4) Upis i promjenu informacija iz stava 3. ovog člana preduzetnik kod registracionog organa inicira putem obavještenja, koje ne podliježe plaćanju takse za postupak registracije preduzetnika, u skladu sa zakonom kojim se uređuju administrativne takse.
Odgovornost za tačnost i vjerodostojnost datih podataka
(1) Fizičko lice, odnosno preduzetnik koji dostavi zahtjev odgovara za tačnost i vjerodostojnost datih podataka i priloženih dokumenata uz zahtjev.
(2) Dostavljanjem zahtjeva daje se saglasnost za javnu objavu poslovnih podataka koji su predmet registracije i od značaja su za pravni promet, osim ako javnost i dostupnost nije ograničena posebnim propisom.
(3) Ako podnosilac u zahtjevu navede informacije u vezi sa poslovnim telefonom, telefaksom i internet stranicom, smatra se da je saglasan sa njihovom javnom objavom na Centralnom registru preduzetnika.
(4) Fizičko lice, odnosno preduzetnik, može u zahtjevu za registraciju osnivanja ili promjene podataka zatražiti od registracionog organa odlučivanje o predmetu zahtjeva na određeni radni dan, koji je u periodu od tri mjeseca od dana dostavljanja zahtjeva za registraciju.
(5) Fizičko lice, odnosno preduzetnik, može poslije dostavljanja zahtjeva da izmijeni ili odustane od podnesenog zahtjeva, a u skladu sa rokovima propisanim zakonom kojim se uređuje opšti upravni postupak.
Dostavljanje dokumenata za registraciju preduzetnika
(1) Kada se zahtjev neposredno predaje, podnosilac zahtjeva daje na uvid službeniku organizacione jedinice u jedinici lokalne samouprave koja je nadležna za prijem podnesaka ličnu kartu, odnosno putnu ispravu kada je podnosilac strani državljanin, koja se fotokopira i skenira, te unosi u registar preduzetnika.
(2) Uz zahtjev, koji se podnosi putem pošte, dostavlja se kopija lične karte za državljanina Republike, odnosno BiH i ovjerena kopija putne isprave za stranog državljanina.
(3) U slučajevima kada se ispunjenost uslova iz člana 32. stav 1. t. 3) i 5) ovog zakona ne može provjeriti putem jedinstvene elektronske aplikacije kod Ministarstva unutrašnjih poslova, a u zavisnosti od predmeta zahtjeva, podnosilac zahtjeva, bez obzira na to da li je državljanin Republike, odnosno BiH ili strani državljanin, uz zahtjev dostavlja dokumente koji nisu stariji od 30 dana od dana podnošenja zahtjeva, i to:
1) uvjerenje jednog od osnovnih sudova da pravosnažnom odlukom nadležnog organa nije izrečena zaštitna mjera zabrane obavljanja djelatnosti koju registruje ili da je ta mjera izvršena, ako je bila izrečena,
2) uvjerenje jednog od osnovnih sudova da nema neplaćenih novčanih kazni i troškova prinudne naplate za učinjeni prekršaj iz oblasti ekonomskog i finansijskog poslovanja.
(4) U slučajevima kada se izmirenost poreskih obaveza ne može provjeriti putem jedinstvene elektronske aplikacije, ovaj uslov u postupku registracije podnosilac zahtjeva, bez obzira na to da li je državljanin Republike, odnosno BiH ili strani državljanin, dokazuje uvjerenjem jedne od područnih jedinica Poreske uprave, kojim se potvrđuje da nema dospjelih a neizmirenih poreskih obaveza i koje nije starije od osam dana od dana dostavljanja zahtjeva.
(5) Pored dokumenata iz st. 3. i 4. ovog člana, podnosilac uz zahtjev dostavlja i poseban dokument ako se posebnim propisom utvrđuje dostavljanje tog dokumenta za odlučivanje u postupku registracije preduzetnika.
3. Vođenje postupka registracije preduzetnika u pisanom obliku
Pružanje potrebnih informacija i korišćenje jedinstvene elektronske aplikacije
(1) Registracioni organ obezbjeđuje dostupnost informacija u vezi sa sljedećim:
1) procedurom, uslovima i potrebnim dokumentima za dostavljanje zahtjeva i izdavanje rješenja o registraciji preduzetnika,
2) mogućnostima, pravima i obavezama koja su predmet postupka registracije, i to:
1. vrsta zanimanja,
2. poslovno ime,
3. sjedište,
4. elektronska pošta,
5. vrijeme i mjesto obavljanja djelatnosti,
6. pretežna i druge djelatnosti,
7. izdvojena jedinica,
8. drugi podaci koji se registruju,
3) kontakt podacima Ministarstva, kao organa koji je obrađivač propisa iz oblasti registracije preduzetnika,
4) načinom pristupa javnim podacima iz Centralnog registra preduzetnika,
5) kontakt podacima Komore, kao organizacije koja usklađuje i zastupa interese preduzetnika,
6) potrebnim aktivnostima nakon izdavanja rješenja o registraciji.
(2) U postupku registracije preduzetnika registracioni organ dužan je da koristi jedinstvenu elektronsku aplikaciju za unos, pregled podataka, dokumenata i izradu akata, u skladu sa ovim zakonom i propisima donesenim na osnovu njega.
(3) Pored podataka iz stava 2. ovog člana, jedinstvena elektronska aplikacija može sadržavati i druge podatke od značaja za poslovanje preduzetnika, u skladu sa ovim zakonom i propisima donesenim na osnovu njega.
(4) Jedinstvena elektronska aplikacija omogućava povezivanje registracionog organa sa APIF-om, Poreskom upravom i drugim institucijama, uz prethodnu saglasnost Ministarstva.
(5) Registracioni organ može koristiti jedinstvenu elektronsku aplikaciju i za pribavljanje, provjeru i razmjenu drugih podataka od značaja za postupak registracije preduzetnika, u skladu sa stavom 4. ovog člana.
(6) Izuzetno od stava 2. ovog člana, registracioni organ ne koristi jedinstvenu elektronsku aplikaciju kada rješava o zahtjevima preduzetnika koji nisu uneseni u registar preduzetnika u elektronskom obliku.
Kadrovski i organizacioni uslovi za sprovođenje postupka registracije
(1) Jedinica lokalne samouprave dužna je da za svoj registracioni organ obezbijedi organizacione, kadrovske, tehničke, finansijske i materijalne uslove za nesmetano sprovođenje postupka registracije preduzetnika.
(2) Registracioni organ dužan je da obezbijedi i održava računarsku opremu (računar, štampač i skener) i pristup internetu, koji su potrebni za korišćenje jedinstvene elektronske aplikacije.
(3) Računarska oprema iz stava 2. ovog člana je oprema koju registracioni organ uobičajeno koristi u izvršavanju svojih redovnih aktivnosti.
(4) Registracioni organ određuje službenike koji imaju pristup jedinstvenoj elektronskoj aplikaciji.
(5) Službenici iz stava 4. ovog člana dužni su da tokom rada u jedinstvenoj elektronskoj aplikaciji postupaju u skladu sa propisima kojima se uređuju elektronski potpis i elektronski dokument.
Formalna kontrola zahtjeva i materijalna provjera ispunjenosti uslova za registraciju
(1) Registracioni organ obavlja formalnu kontrolu sadržine zahtjeva i materijalnu provjeru ispunjenosti uslova za registraciju.
(2) Formalna kontrola sadržine zahtjeva podrazumijeva sljedeće provjere:
1) da li je zahtjev dopušten, dostavljen na propisanom obrascu, da li su navedeni svi potrebni podaci i da li je potpisan od podnosioca,
2) da li su uz zahtjev dostavljeni odgovarajući dokumenti iz člana 38. st. 2, 3, 4. i 5. ovog zakona, ako se ispunjenost jednog ili više uslova ne može provjeriti putem jedinstvene elektronske aplikacije.
(3) Materijalna provjera ispunjenosti uslova, u zavisnosti od predmeta registracije, podrazumijeva provjeru uslova, i to:
1) za osnivanje - uslove iz člana 32. stav 1. ovog zakona, predložene razrede djelatnosti i njihovu usaglašenost sa mjestom i vremenom obavljanja djelatnosti, poslovno ime, kao i da li je naziv adrese sjedišta u skladu sa odlukom o utvrđivanju naziva ulica na području registracionog organa,
2) za promjenu podataka - uslove iz člana 32. stav 1. t. 2) i 5) ovog zakona,
3) za prestanak obavljanja djelatnosti - uslove iz člana 32. stav 1. tačka 2) ovog zakona.
(4) Pored uslova iz stava 3. tačka 2) ovog člana, prilikom promjene podataka preduzetnika i u zavisnosti od predmeta promjene provjeravaju se i sljedeći uslovi:
1) kod dopune razreda djelatnosti provjerava se uslov iz člana 32. stav 1. tačka 3) ovog zakona i usaglašenost predloženih razreda djelatnosti sa mjestom i vremenom obavljanja djelatnosti,
2) kod promjene sjedišta i otvaranja i promjene adrese izdvojene jedinice da li je naziv adrese sjedišta ili izdvojene jedinice u skladu sa odlukom o utvrđivanju naziva ulica na području registracionog organa,
3) kod promjene mjesta obavljanja djelatnosti da li je novo mjesto obavljanja djelatnosti u skladu sa članom 6. st. 1, 5. i 7. ovog zakona,
4) kod promjene vremena obavljanja djelatnosti da li je novo vrijeme poslovanja u skladu sa članom 15. ovog zakona,
5) kod promjene poslovnog imena da li se ostvaruje načelo isključivosti poslovnog imena iz člana 23. ovog zakona.
(5) Pored provjera iz st. 3. i 4. ovog člana, materijalna provjera ispunjenosti uslova obuhvata i provjeru određenog posebnog uslova, ako se posebnim propisom utvrđuje obaveza ispunjenosti tog uslova u postupku registracije preduzetnika.
Posebno odobrenje, saglasnost, dozvola ili drugi akt za obavljanje djelatnosti
(1) Ako je posebnim propisom, kao uslov za obavljanje određene preduzetničke djelatnosti, predviđeno pribavljanje posebnog odobrenja, saglasnosti, dozvole ili drugog akta nadležnog organa, preduzetnik može početi sa obavljanjem djelatnosti po dobijanju odobrenja, saglasnosti ili drugog akta nadležnog organa, osim u slučaju iz člana 38. stav 5. ovog zakona.
(2) Za izdavanje rješenja o registraciji preduzetnika nije potrebno dostaviti dokaz o posjedovanju saglasnosti ili drugog akta nadležnog organa iz stava 1. ovog člana, a ova činjenica provjerava se u inspekcijskom pregledu.
(3) Na internet stranici Ministarstva, u skladu sa klasifikacijom djelatnosti, objavljuje se lista djelatnosti koje se mogu obavljati kao preduzetničke djelatnosti, kao i podaci za koje je od tih djelatnosti potrebno posebno odobrenje, saglasnost, dozvola ili drugi akt nadležnog organa.
(4) Lista preduzetničkih djelatnosti iz stava 3. ovog člana sastavni je dio jedinstvene elektronske aplikacije.
Uređivanje zahtjeva za registraciju
(1) Ako je zahtjev nepotpun u smislu da u njemu nisu navedeni svi potrebni podaci ili ako nisu priloženi potrebni dokumenti ili ako sadrži druge nedostatke (na primjer u vezi sa adresom sjedišta, mjestom i vremenom obavljanja djelatnosti i drugo), registracioni organ zatražiće od podnosioca da otkloni nedostatke i uredi zahtjev u roku od osam dana od dana dostavljanja poziva za uređivanje zahtjeva.
(2) Ako je podnosilac zahtjeva državljanin Republike, odnosno BiH i kada se ispunjenost opštih uslova za registraciju provjerava u skladu sa članom 32. stav 5. ovog zakona, registracioni organ putem Ministarstva unutrašnjih poslova preuzima podatke o imenu i prezimenu, jedinstvenom matičnom broju, adresi i broju lične karte preduzetnika, odnosno poslovođe iz elektronske evidencije jedinstvenih matičnih brojeva, ličnih karata i prebivališta i boravišta.
(3) U slučaju da postoji neusaglašenost podataka o imenu i prezimenu ili jedinstvenom matičnom broju ili adresi ili broju lične karte preduzetnika, odnosno poslovođe iz zahtjeva i elektronske evidencije, registracioni organ upućuje podnosioca zahtjeva iz stava 2. ovog člana da u roku od 30 dana od dostavljanja obavještenja riješi neusaglašenost kod nadležne jedinice Ministarstva unutrašnjih poslova.
(4) Ako poslije isteka roka iz stava 3. ovog člana registracioni organ utvrdi da i dalje postoji neusaglašenost podataka o imenu i prezimenu ili jedinstvenom matičnom broju ili adresi ili broju lične karte preduzetnika, odnosno poslovođe iz zahtjeva i elektronske evidencije, donosi rješenje o odbijanju zahtjeva.
4. Vođenje postupka registracije preduzetnika u elektronskom obliku
(1) Za sprovođenje postupka registracije elektronskim putem podnosilac zahtjeva obavezan je da ispunjava sljedeće uslove:
1) da posjeduje metod autentikacije i elektronskog potpisivanja, u skladu sa zakonom kojim se uređuje registracija poslovnih subjekata,
2) da ima kreiran korisnički nalog u jedinstvenoj elektronskoj aplikaciji.
(2) Korisnički nalog je skup podataka koji uspostavlja podnosilac zahtjeva prilikom registracije svojih podataka u jedinstvenoj elektronskoj aplikaciji.
(3) Putem korisničkog naloga obavlja se:
1) provjera i rezervacija poslovnog imena,
2) identifikacija svakog pojedinačnog podnosioca zahtjeva,
3) ispunjavanje i dostavljanje zahtjeva (osnivanje, promjene podataka i prestanak obavljanja djelatnosti),
4) razmjena podataka i informacija sa organima koji učestvuju u postupku registracije,
5) otpremanje i prijem elektronskih dokumenata u postupku registracije, sa evidentiranjem vremena njihove otpreme i prijema,
6) elektronsko plaćanje takse za postupak registracije i izdavanje izvoda, potvrda i uvjerenja iz registra preduzetnika,
7) druge radnje u postupku registracije preduzetnika u skladu sa ovim zakonom i drugim propisima.
Podnošenje zahtjeva za registraciju u elektronskom obliku
(1) Zahtjev u elektronskom obliku podnosi se preko jedinstvene elektronske aplikacije.
(2) Zahtjevi u elektronskom i pisanom obliku sadrže iste podatke.
(3) Uz zahtjev u elektronskom obliku ne podnose se dokazi o ispunjenosti uslova iz člana 32. stav 1. ovog zakona.
(4) Izuzetno od stava 3. ovog člana, uz zahtjev u elektronskom obliku strani državljanin obavezan je da podnese ovjerenu kopiju putne isprave u formi elektronskog dokumenta.
(5) Forma elektronskog dokumenta podrazumijeva sljedeće oblike:
1) akt u elektronskom obliku koji je donio nadležni organ u skladu sa propisima kojima se uređuje elektronski potpis i elektronski dokument, ili
2) akt nadležnog organa u materijalnom obliku, koji nadležni organ ili javna služba skenira i svojim elektronskim potpisom ovjeri.
Plaćanje takse elektronskim putem i dostavljanje dokaza u formi elektronskog dokumenta
(1) Prilikom postupka elektronske registracije preduzetnika taksa za registraciju plaća se elektronskim putem.
(2) U slučaju kada je u postupku registracije preduzetnika potrebno priložiti i odgovarajući dokaz kojim se potvrđuju određeni podaci, podnosilac je dužan da uz zahtjev dostavi i taj dokaz u formi elektronskog dokumenta.
(3) Za registraciju razreda djelatnosti, koji zahtijeva prethodno posebno odobrenje, saglasnost, dozvolu ili drugi akt nadležnog organa, potrebno je uz zahtjev za registraciju elektronskim putem dostaviti i akt nadležnog organa u formi elektronskog dokumenta.
(4) Dostavljanje akta iz stava 3. ovog člana u formi elektronskog dokumenta nije potrebno ako registracioni organ može elektronskim putem kod nadležnog organa provjeriti okolnost izdavanja posebnog odobrenja, kao vida prethodne saglasnosti, za registraciju određenog razreda djelatnosti.
Vrijeme dostavljanja zahtjeva kod registracionog organa
(1) Ako je zahtjev u elektronskom obliku dostavljen radnim danom do 13.00 časova, kao vrijeme dostavljanja zahtjeva kod registracionog organa smatra se dan podnošenja zahtjeva.
(2) U slučaju da je zahtjev za registraciju elektronskim putem podnesen u neradni dan ili radnim danom poslije 13.00 časova, kao vrijeme dostavljanja zahtjeva kod registracionog organa smatra se naredni radni dan.
(3) Vrijeme otpreme i prijema elektronskih dokumenata u okviru jedinstvene elektronske aplikacije mjeri se i bilježi u skladu sa vremenom sistemskog časovnika i obavezno se vidno naznačava podnosiocu zahtjeva u njegovom korisničkom nalogu.
Automatska kontrola u postupku elektronske registracije
(1) Postupak elektronske registracije preduzetnika sastoji se od automatske kontrole i postupka pred registracionim organom.
(2) Automatska kontrola iz stava 1. ovog člana obuhvata provjeru:
1) potpunosti zahtjeva u elektronskom obliku,
2) uslova za registraciju.
(3) Automatska kontrola potpunosti zahtjeva u elektronskom obliku podrazumijeva tehničku provjeru podataka koji su elektronskim putem uneseni u zahtjev i obavlja se putem jedinstvene elektronske aplikacije.
(4) Automatska kontrola uslova za registraciju obuhvata provjeru ličnih podataka (ime i prezime, jedinstveni matični broj, adresu i broj lične karte) i mogućnost obavljanja djelatnosti u formi preduzetnika.
(5) Ako se automatskom kontrolom utvrdi da je zahtjev nepotpun ili ukoliko nisu ispunjeni uslovi u skladu sa ovim i posebnim zakonima, jedinstvena elektronska aplikacija obavještava podnosioca zahtjeva da nisu ispunjeni uslovi za pokretanje postupka registracije elektronskim putem, dok se ne otklone utvrđeni nedostaci.
(6) U slučaju da podnosilac zahtjeva nije saglasan sa utvrđenim nedostacima u automatskoj kontroli, zahtjev može da podnese u pisanom obliku.
(7) Ako je pozitivan ishod automatske kontrole u postupku elektronske registracije, podnosilac zahtjeva elektronski potpisuje zahtjev, plaća taksu i dostavlja zahtjev registracionom organu.
Postupanje registracionog organa u postupku elektronske registracije
(1) Nakon dostavljanja zahtjeva u elektronskom obliku, registracioni organ obavlja formalnu kontrolu sadržine zahtjeva i materijalnu provjeru ispunjenosti uslova na način kako je uređeno u članu 41. ovog zakona.
(2) Ako zahtjev u elektronskom obliku sadrži nedostatke ili ako uz zahtjev nisu priloženi potrebni dokazi, registracioni organ putem korisničkog naloga zatražiće od podnosioca da otkloni nedostatke i uredi zahtjev u roku od osam dana od dana dostavljanja poziva za uređivanje zahtjeva.
(3) S ciljem otklanjanja nedostataka iz stava 2. ovog člana, prethodno ispunjeni zahtjev u elektronskom obliku otvara se za izmjene.
(4) Nakon otklanjanja nedostataka ili izmjena prethodno unesenih podataka u zahtjev u elektronskom obliku, podnosilac zahtjeva ponovo elektronski potpisuje i šalje taj zahtjev.
Akti registracionog organa u postupku elektronske registracije
(1) Ako je postupak registracije pokrenut dostavljanjem zahtjeva u elektronskom obliku, registracioni organ, u skladu sa zakonom kojim se uređuje elektronski dokument, izrađuje:
1) zaključak, odnosno rješenje u elektronskom obliku,
2) materijalnu kopiju elektronskog oblika zaključka, odnosno rješenja, koju ovjerava ovlašćeno lice registracionog organa, uz navođenje oznake da se radi o kopiji elektronskog dokumenta.
(2) Zaključak, odnosno rješenje u elektronskom obliku dostavlja se na adresu korisničkog naloga podnosioca zahtjeva.
(3) Svi dokumenti izdati od registracionog organa u postupku elektronske registracije imaju svojstvo javne isprave i jednake su važnosti kao dokumenti izdati u pisanom obliku.
(4) Podnosilac zahtjeva u elektronskom obliku može na internet stranici APIF-a provjeriti trenutni status predmeta registracije.
(5) Ministar donosi pravilnik kojim se uređuju tok i pojedinačne radnje podnosioca zahtjeva i registracionog organa u postupku elektronske registracije preduzetnika i druga pitanja od značaja za postupak elektronske registracije.
5. Rješavanje u postupku registracije preduzetnika
Odlučivanje po zahtjevu za registraciju
(1) Registracioni organ obavezan je odlučiti o zahtjevu u roku od dva radna dana od dana dostavljanja urednog zahtjeva.
(2) Izuzetno od stava 1. ovog člana, u slučaju kada se ispunjenost svih ili dijela uslova za registraciju elektronski provjerava u skladu sa članom 32. stav 5. ovog zakona, registracioni organ obavezan je odlučiti o zahtjevu u roku od dva radna dana od dana kada je dostavljen posljednji podatak ili dokument koji je od značaja za odlučivanje.
(3) U slučaju postojanja objektivnih okolnosti koje sprečavaju postupanje po zahtjevu, registracioni organ obavezan je odlučiti o zahtjevu u roku od četiri radna dana od dana prestanka tih okolnosti.
(4) U postupku registracije preduzetnika, registracioni organ unosi podatke iz zahtjeva u registar preduzetnika i donosi rješenja, odnosno zaključke, u materijalnom i elektronskom obliku na obrascima, koji su sastavni dio jedinstvene elektronske aplikacije.
(5) Rješenje, odnosno zaključak u elektronskom obliku obavezno sadrži elektronski potpis u skladu sa propisima kojima se uređuju elektronski potpis i elektronski dokument.
(6) U postupcima registracije osnivanja preduzetnika i otvaranja njegove izdvojene jedinice, registracioni organ putem jedinstvene elektronske aplikacije pribavlja jedinstveni identifikacioni broj od Poreske uprave, koji predstavlja registraciju kod poreskog organa.
(7) Osim poreske registracije iz stava 6. ovog člana, postupak registracije preduzetnika može obuhvatiti sprovođenje i drugih postupaka značajnih za poslovanje, ako je objedinjavanje tih postupaka utvrđeno posebnim propisima.
Rješenje o registraciji preduzetnika
(1) Ako podnosilac zahtjeva ispunjava uslove, registracioni organ donosi rješenje o registraciji preduzetnika, u koje se unose podaci iz člana 36. stav 1. ovog zakona i jedinstveni identifikacioni broj kod registracije osnivanja preduzetnika.
(2) Registracioni organ obavezan je da, bez odgađanja, neposredno ili poštom ili elektronskim putem, dostavi rješenje o registraciji osnivanja, promjene podataka i prestanka obavljanja djelatnosti preduzetnika podnosiocu zahtjeva, APIF-u, nadležnoj organizacionoj jedinici Poreske uprave i nadležnom inspekcijskom organu.
(3) Ispunjenost uslova za obavljanje preduzetničke djelatnosti provjerava nadležni inspekcijski organ u roku od 45 dana od dana dostavljanja rješenja o registraciji preduzetnika.
Akti o odbacivanju i odbijanju zahtjeva i pravo na žalbu
(1) Registracioni organ zaključkom odbacuje zahtjev ako:
1) podnosilac ne postupi na način i u roku iz člana 43. stav 1. i člana 49. stav 2. ovog zakona u vezi sa formalnim nedostacima u zahtjevu, ili
2) zahtjev dostavi lice koje ne može steći svojstvo preduzetnika, ili
3) zahtjev za osnivanje dostavi lice koje je već registrovano kao preduzetnik, osim u slučaju iz člana 10. stav 3. ovog zakona.
(2) Registracioni organ rješenjem odbija zahtjev ako:
1) podnosilac zahtjeva traži obavljanje djelatnosti koju može obavljati isključivo pravno lice, ili
2) podnosilac zahtjeva ne ispunjava uslove iz člana 32. stav 1. t. 1), 2) i 3) ovog zakona, ili
3) predloženo poslovno ime dovodi do zabune o identitetu sa drugim registrovanim preduzetnikom, odnosno zabunu u vezi sa djelatnošću preduzetnika, ili
4) naziv adrese sjedišta ili izdvojene jedinice nije u skladu sa odlukom o utvrđivanju naziva ulica na području registracionog organa, ili
5) vrijeme obavljanja djelatnosti nije u skladu sa članom 15. ovog zakona,
6) podnosilac zahtjeva traži da bez poslovnog prostora ili u stambenom prostoru registruje djelatnost koja nije propisana pravilnicima iz člana 6. st. 5. i 7. ovog zakona, ili
7) podnosilac zahtjeva ne ispunjava druge uslove u vezi sa postupkom registracije preduzetnika iz ovog zakona i posebnih propisa.
(3) U slučaju da nisu ispunjeni uslovi iz člana 32. stav 1. t. 4) ili 5) ovog zakona, registracioni organ o ovim činjenicama u pisanom obliku obavještava podnosioca zahtjeva i upućuje ga da u roku od 15 dana od dostavljanja obavještenja riješi pred nadležnim organima pitanja poreskih dugovanja, odnosno neplaćenih novčanih kazni iz oblasti ekonomskog i finansijskog poslovanja.
(4) Ako poslije isteka roka iz stava 3. ovog člana registracioni organ putem elektronske aplikacije za registraciju preduzetnika utvrdi da nisu ispunjeni uslovi iz člana 32. stav 1. t. 4) ili 5) ovog zakona, donosi rješenje o odbijanju zahtjeva.
(5) Izuzetno od stava 4. ovog člana, u slučajevima kada se izmirenost poreskih obaveza i novčanih kazni ne može provjeriti putem jedinstvene elektronske aplikacije, registracioni organ traži od podnosioca zahtjeva da u roku od 15 dana od zaprimanja obavještenja dostavi uvjerenje nadležne jedinice Poreske uprave, odnosno suda da nema poreskih dugovanja, odnosno neplaćenih novčanih kazni iz oblasti ekonomskog i finansijskog poslovanja.
(6) Ako na osnovu uvjerenja iz stava 5. ovog člana proističe da podnosilac zahtjeva ima dospjele, a neizmirene poreske obaveze ili neplaćene novčane kazne iz oblasti ekonomskog i finansijskog poslovanja ili ako podnosilac zahtjeva ne dostavi blagovremeno tražena uvjerenja, registracioni organ donosi rješenje o odbijanju zahtjeva.
(7) Protiv akata iz st. 1, 2, 4. i 6. ovog člana, kao i svih drugih upravnih akata donesenih u postupku registracije preduzetnika dozvoljena je žalba Ministarstvu.
(8) Žalba Ministarstvu dozvoljena je i ako registracioni organ ne riješi o zahtjevu u rokovima iz člana 51. st. 1. do 3. ovog zakona.
(9) U postupku elektronske registracije rok za žalbu počinje da teče od dana dostavljanja rješenja u pisanom obliku, s tim da podnosilac zahtjeva može žalbu izjaviti i od dana dostavljanja rješenja o registraciji elektronskim putem.
6. Strani državljanin i nadzor registracionog organa nad poslovanjem preduzetnika
Poslovanje stranog državljanina kao preduzetnika
(1) Nakon donošenja rješenja o registraciji preduzetnika, strani državljanin može početi sa poslovanjem poslije izdavanja akta o odobrenom privremenom ili stalnom boravku.
(2) Strani državljanin obavezan je da registracionom organu dostavi ovjerenu kopiju akta o odobrenom privremenom ili stalnom boravku iz stava 1. ovog člana, i to u roku od 60 dana od dana izdavanja rješenja o registraciji preduzetnika.
(3) Izuzetno od st. 1. i 2. ovog člana, strani državljanin nema obavezu dostavljanja akta o odobrenom privremenom ili stalnom boravku i njegovo poslovanje može početi odmah nakon donošenja rješenja o registraciji preduzetnika ako su ispunjeni sljedeći uslovi:
1) da se strani državljanin registruje kao preduzetnik u vidu dodatnog zanimanja,
2) da strani državljanin ličnim radom ne obavlja djelatnosti u okviru svog poslovanja.
Praćenje ispunjenosti uslova u vezi sa vrstama zanimanja
(1) U toku poslovanja preduzetnika, registracioni organ po službenoj dužnosti elektronskim putem od Poreske uprave na mjesečnom nivou pribavlja, u formi izvještaja, informacije i činjenice o ispunjenosti uslova u vezi sa načinom obavljanja preduzetničke djelatnosti iz člana 17. st. 1, 4, 5. i 6. ovog zakona, i to:
1) za preduzetnike registrovane u vidu osnovnog zanimanja koji se nisu lično prijavili u Jedinstveni sistem registracije, kontrole i naplate doprinosa,
2) za preduzetnike registrovane u vidu dopunskog zanimanja koji nisu zaposleni kod drugog poslodavca sa punim ili nepunim radnim vremenom,
3) za preduzetnike registrovane u vidu dopunskog zanimanja koji zapošljavaju radnike,
4) za preduzetnike registrovane u vidu dodatnog zanimanja koji nisu u radnom odnosu na puno ili nepuno radno vrijeme, ili studenti, ili korisnici penzije, ili lica sa invaliditetom, ili druga lica koja se u skladu sa posebnim propisom mogu registrovati za dodatno zanimanje,
5) za preduzetnike registrovane u vidu dodatnog zanimanja koji nisu prijavili najmanje jednog radnika po osnovu radnog odnosa na puno ili nepuno radno vrijeme ili dopunskog rada u Jedinstveni sistem registracije, kontrole i naplate doprinosa.
(2) Izvještaj iz stava 1. ovog člana registracioni organ, u pisanom i elektronskom obliku, na mjesečnom nivou dostavlja organizacionoj jedinici u jedinici lokalne samouprave koja je nadležna za poslove inspekcijskog nadzora radi preduzimanja daljih radnji.
(3) Preduzetnik je dužan u toku inspekcijskog pregleda predočiti dokument kojim potvrđuje sljedeće:
1) da je u radnom odnosu izvan Republike ako je registrovan za dopunsko zanimanje,
2) da je je u radnom odnosu izvan Republike ili u jednom od statusa iz člana 17. stav 6. ovog zakona ako je registrovan za dodatno zanimanje.
(4) Obaveza iz stava 3. tačka 2) ovog člana ne odnosi se na preduzetnike koji su korisnici penzije kod Fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje Republike Srpske.
Izmjena i brisanje razreda djelatnosti po sili zakona
(1) Ako registracioni organ na osnovu rješenja posebnih propisa, a pregledom registra preduzetnika ili na osnovu akta nadležnog organa, utvrdi da preduzetnik obavlja djelatnost koja se može obavljati isključivo u formi pravnog lica, poziva preduzetnika da u roku od 30 dana od dana dostavljanja poziva podnese zahtjev za izmjenu ili brisanje ove djelatnosti.
(2) U slučaju da preduzetnik ne postupi na način iz stava 1. ovog člana, registracioni organ po službenoj dužnosti donosi rješenje, kojim se briše djelatnost koja se može obavljati isključivo u formi pravnog lica, a preduzetnik može nastaviti sa obavljanjem drugih registrovanih djelatnosti.
(3) Ako registracioni organ, postupanjem na način iz stava 2. ovog člana, briše pretežnu djelatnost preduzetnika, istim rješenjem za novu pretežnu djelatnost preduzetnika određuje prvi sljedeći registrovani razred djelatnosti.
(4) Registracioni organ postupa na način iz st. 1. do 3. ovog člana i ukoliko se preduzetniku ukine posebno odobrenje, saglasnost, dozvola ili drugi akt nadležnog organa za obavljanje registrovane djelatnosti.
7. Privremeni prestanak obavljanja djelatnosti preduzetnika
(1) U toku poslovanja preduzetnik može privremeno prestati da obavlja preduzetničke djelatnosti u ukupnom trajanju do šest mjeseci u periodu od dvije godine.
(2) Period od dvije godine iz stava 1. ovog člana računa se od dana početka korišćenja prvog privremenog prestanka obavljanja djelatnosti u tom periodu.
(3) Privremeni prestanak je poslovna promjena preduzetnika koja se odnosi na:
1) sve organizacione jedinice preduzetnika,
2) jednu ili više izdvojenih jedinica preduzetnika.
(4) U slučaju iz stava 3. tačka 2) ovog člana, period privremenog prestanka obavljanja djelatnosti računa se zasebno za svaku izdvojenu jedinicu preduzetnika.
(5) Nakon isteka perioda privremenog prestanka preduzetnik nastavlja sa obavljanjem djelatnosti uz zadržavanje svih registrovanih podataka, ako ne podnese zahtjev za promjenu podataka.
(6) Preduzetnik može prestati da obavlja preduzetničke djelatnosti i duže od roka iz stava 1. ovog člana u sljedećim slučajevima:
1) bolesti, najduže do jedne godine neprekidno,
2) stručnog usavršavanja ili nastupanja više sile, najduže do dvije godine neprekidno,
3) porodiljskog odsustva, staranja, brige i njege djeteta najduže do navršene druge godine života djeteta.
(7) Za slučajeve iz stava 6. ovog člana potrebno je uz zahtjev dostaviti i odgovarajuće dokaze.
Registracija privremenog prestanka
(1) Preduzetnik je dužan da registruje privremeni prestanak obavljanja djelatnosti.
(2) Preduzetniku nije dopušteno obavljanje djelatnosti za vrijeme privremenog prestanka obavljanja preduzetničke djelatnosti.
(3) Kod registracije privremenog prestanka obavljanja djelatnosti u zahtjevu se navodi trajanje privremenog prestanka.
(4) Zahtjev se dostavlja registracionom organu najkasnije na dan sa kojim se traži korišćenje privremenog prestanka, osim u slučajevima više sile i bolesti, kada se zahtjev može dostaviti najkasnije u roku od 30 dana od dana njenog nastanka.
(5) U slučaju da se privremeni prestanak obavljanja djelatnosti traži po osnovu više sile ili bolesti, taj prestanak se utvrđuje sa danom nastanka više sile ili početka liječenja.
(1) Ako je zahtjev uredan i ukoliko preduzetnik ispunjava uslove iz člana 32. stav 1. t. 2) i 5) i člana 57. ovog zakona, registracioni organ donosi rješenje o privremenom prestanku obavljanja djelatnosti i vodi evidenciju o ukupnom trajanju privremenog prestanka.
(2) Ako je zahtjev nepotpun, registracioni organ postupa u skladu sa članom 43. stav 1. ovog zakona.
(3) U slučaju da preduzetnik ne uredi zahtjev, registracioni organ postupa u skladu sa članom 53. stav 1. ovog zakona.
(4) Ukoliko preduzetnik ne ispunjava uslove iz člana 32. stav 1. t. 2) i 5) i člana 57. ovog zakona, registracioni organ donosi rješenje o odbijanju zahtjeva.
(5) Nakon isteka perioda privremene odjave, registracioni organ ne donosi rješenje o nastavku obavljanja djelatnosti već samo mijenja status preduzetniku, iz privremeno odjavljen u aktivan, u registru preduzetnika.
(6) U slučaju da preduzetnik namjerava početi sa poslovanjem prije isteka perioda utvrđenog rješenjem o registraciji privremenog prestanka obavljanja djelatnosti, podnosi zahtjev registracionom organu koji donosi rješenje o okončanju privremenog prestanka i nastavku rada preduzetnika.
(7) Preduzetnik dostavlja zahtjev za prestanak obavljanja djelatnosti prije isteka privremene odjave ako pravo na prestanak poslovanja namjerava ostvariti sa posljednjim danom trajanja privremene odjave, ili drugim danom od dana dostavljanja zahtjeva do posljednjeg dana privremene odjave.
8. Prestanak obavljanja djelatnosti preduzetnika
Prestanak obavljanja djelatnosti
(1) Preduzetnik prestaje da obavlja djelatnost po osnovu zahtjeva ili po sili zakona.
(2) U slučaju da preduzetnik posluje u više organizacionih jedinica, rješenjem o prestanku obavljanja djelatnosti preduzetnika obuhvataju se sve te jedinice.
(3) Nakon utvrđivanja prestanka obavljanja djelatnosti, preduzetnik je dužan da ukloni:
1) poslovno ime sa objekta u kojem je obavljao djelatnost,
2) sve vidove oglašavanja u materijalnom i elektronskom obliku.
(4) Za registraciju prestanka obavljanja djelatnosti po osnovu zahtjeva preduzetnik dostavlja registracionom organu zahtjev najkasnije posljednjeg dana poslovanja.
(5) U slučaju da preduzetnik posluje u više organizacionih jedinica, dužan je da u zahtjevu navede da traži prestanak obavljanja djelatnosti i zatvaranje svih izdvojenih jedinica.
(6) U zahtjevu preduzetnik može kao najkasniji datum prestanka obavljanja djelatnosti navesti konkretan dan, koji nije kasniji od 30 dana od dana dostavljanja zahtjeva.
(7) Ako u zahtjevu nije naveden datum prestanka obavljanja djelatnosti, prestanak se utvrđuje zaključno sa danom dostavljanja zahtjeva i ne može se utvrditi retroaktivno, odnosno za period prije dana dostavljanja zahtjeva.
Akti o prestanku obavljanja djelatnosti
(1) Ako je zahtjev uredan i ukoliko preduzetnik ispunjava uslove iz člana 60. st. 4. i 6. ovog zakona, registracioni organ donosi rješenje o prestanku obavljanja djelatnosti.
(2) Ako je zahtjev nepotpun ili nisu navedene sve izdvojene jedinice, registracioni organ postupa u skladu sa članom 43. stav 1. ovog zakona.
(3) U slučaju da preduzetnik ne uredi zahtjev, registracioni organ postupa u skladu sa članom 53. stav 1. ovog zakona.
(4) Ukoliko preduzetnik ne ispunjava uslove iz člana 60. st. 4. i 6. ovog zakona, registracioni organ donosi rješenje o odbijanju zahtjeva.
(5) Nakon donošenja rješenja o prestanku obavljanja djelatnosti fizičko lice može se ponovo registrovati kao preduzetnik, ako ispunjava uslove za registraciju u skladu sa ovim zakonom.
Prestanak obavljanja djelatnosti po sili zakona
(1) Registracioni organ na osnovu saznanja i utvrđenog činjeničnog stanja donosi rješenje o prestanku obavljanja djelatnosti po sili zakona, te briše preduzetnika iz registra u sljedećim slučajevima:
1) smrti preduzetnika, ako ne bude podnesen zahtjev za nastavak obavljanja djelatnosti u roku od 60 dana od dana smrti,
2) ako prestanu da postoje prirodni i drugi uslovi za obavljanje djelatnosti,
3) ako preduzetnik ne imenuje poslovođu najkasnije u roku od 30 dana od dana stupanja na izdržavanje kazne zatvora,
4) ako preduzetnik bude pravosnažnom presudom osuđen za krivična djela protiv privrede i platnog prometa,
5) gubitkom poslovne sposobnosti, ako ne bude podnesen zahtjev za nastavak obavljanja djelatnosti u roku od 60 dana od dana pravosnažnosti rješenja o oduzimanju poslovne sposobnosti,
6) ako strani državljanin ne dostavi akt o odobrenom privremenom ili stalnom boravku u roku iz člana 54. stav 2. ovog zakona,
7) ako preduzetnik ima registrovanu samo jednu djelatnost koja se može obavljati isključivo u formi pravnog lica, a ne registruje njenu izmjenu u skladu sa članom 56. stav 1. ovog zakona,
8) ako se preduzetniku ukine posebno odobrenje, saglasnost, dozvola ili drugi akt nadležnog organa, pod uslovima da je preduzetnik registrovan samo za djelatnost za koju je izdato odobrenje i da ne podnese zahtjev za izmjenu te djelatnosti u roku iz člana 56. stav 1. ovog zakona,
9) ako preduzetnik ne registruje promjenu poslovnog imena u roku od 30 dana od dana pravosnažnosti presude iz člana 24. stav 3. ovog zakona,
10) ako nadležni organ utvrdi da je preduzetniku izdato rješenje o registraciji na osnovu lažnih isprava,
11) ako se u periodu iz člana 68. stav 1. ovog zakona ne donese rješenje o trajnom nastavku obavljanja djelatnosti u slučaju smrti preduzetnika.
(2) Prestanak prirodnih i drugih uslova podrazumijeva prekid poslovanja iz razloga koji su izvan volje preduzetnika, kao što su prirodne nepogode ili ostale nepredviđene okolnosti (nastale djelovanjem drugih lica, bolesti i drugo).
(3) Inicijativu za prestanak obavljanja djelatnosti po sili zakona, uz podnošenje odgovarajućih dokaza kojima se potvrđuje nastupanje činjenica iz stava 1. ovog člana, može podnijeti preduzetnik ili drugo fizičko ili pravno lice ili nadležni organ.
(4) Registracioni organ snosi troškove postupka donošenja rješenja o prestanku obavljanja djelatnosti po sili zakona.
(5) Ako se inicijativa za prestanak obavljanja djelatnosti podnosi prije isteka roka iz stava 1. tačka 1) ovog člana, uz tu inicijativu dostavlja se i izjava nasljednika iz istog reda nasljeđivanja, sa ovjerenim potpisima nasljednika, da se odriču od korišćenja prava na nastavak obavljanja djelatnosti u slučaju smrti preduzetnika i da neće podnositi zahtjev za taj nastavak.
Provjera obavljanja djelatnosti
(1) S ciljem utvrđivanja da li preduzetnik obavlja djelatnost, registracioni organ upućuje pismeno na adresu sjedišta i prebivališta, odnosno boravišta preduzetnika u sljedećim slučajevima:
1) ako se u inspekcijskom nadzoru utvrdi da preduzetnik ne obavlja djelatnost,
2) ako organ, organizacija ili drugo lice obavijesti registracioni organ da preduzetnik ne obavlja djelatnost,
3) ako Poreska uprava obavijesti registracioni organ da preduzetnik ne podnosi poreske prijave na način i u rokovima u skladu sa poreskim propisima.
(2) Ako preduzetnik ne zaprimi pismeno iz stava 1. ovog člana, registracioni organ preduzima sljedeće radnje:
1) pismeno koje je trebalo biti dostavljeno objavljuje u trajanju od 15 dana na oglasnoj tabli i na internet stranici jedinice lokalne samouprave,
2) upućuje akt Poreskoj upravi radi utvrđivanja sljedećih činjenica, i to:
1. da li preduzetnik redovno dostavlja dnevni izvještaj evidencije prometa preko fiskalne kase,
2. posljednji mjesec i godinu za koji je preduzetnik platio doprinose,
3. da li preduzetnik redovno podnosi poreske prijave za slučajeve iz stava 1. t. 1) i 2) ovog člana.
(3) Registracioni organ donosi rješenje o prestanku obavljanja djelatnosti po sili zakona ako su ispunjeni sljedeći uslovi:
1) preduzetnik nije dostavio obavještenje da posluje u roku iz stava 2. tačka 1) ovog člana,
2) Poreska uprava je u svom aktu navela da preduzetnik duže od šest mjeseci ne dostavlja dnevni izvještaj evidencije prometa preko fiskalne kase, ne plaća doprinose i ne podnosi poreske prijave.
(4) Prestanak obavljanja djelatnosti iz stava 3. ovog člana utvrđuje se danom donošenja rješenja i obuhvata sve organizacione jedinice preduzetnika.
(5) Ako je preduzetnik zaprimio pismeno iz stava 1. ovog člana, registracioni organ donosi rješenje o prestanku obavljanja djelatnosti po sili zakona, te briše preduzetnika iz registra danom donošenja rješenja ako:
1) preduzetnik ne odgovori u roku od 15 dana od dana prvog dostavljanja pismena,
2) preduzetnik, u roku od 15 dana od dana dostavljanja prvog pismena, u pisanom obliku, obavijesti registracioni organ da više ne obavlja djelatnost.
(6) Ako se preduzetnik po osnovu zaprimljenog pismena izjasni da posluje, registracioni organ može sprovesti provjeru tog izjašnjenja kod Poreske uprave u skladu sa stavom 2. tačka 2) ovog člana.
(7) Ako Poreska uprava utvrdi i u svom aktu navede da preduzetnik duže od šest mjeseci ne podnosi poreske prijave, ne plaća doprinose i ne dostavlja dnevni izvještaj evidencije prometa preko fiskalne kase, registracioni organ utvrđuje prestanak obavljanja djelatnosti za sve organizacione jedinice tog preduzetnika danom donošenja rješenja.
9. Prenos obavljanja djelatnosti preduzetnika
(1) Preduzetnik može na drugo fizičko lice prenijeti obavljanje djelatnosti.
(2) Preduzetnik sticalac je lice na koje se prenosi obavljanje djelatnosti.
(3) Preduzetnik i preduzetnik sticalac zaključuju notarski obrađen ugovor o prenosu obavljanja djelatnosti, kojim se uređuju sljedeća pitanja:
1) dan obračuna prenosa obavljanja djelatnosti,
2) imovina koja je predmet prenosa i njena vrijednost,
3) ukupna potraživanja i obaveze preduzetnika,
4) novčani iznos, način i rok za plaćanje naknade za prenos obavljanja djelatnosti ili konstataciju da se prenos obavlja bez naknade,
5) spisak i vrijednosti svih poslova, ugovora, sticanja, raspolaganja i obaveza koje je preduzetnik zaključio i preuzeo poslije dana obračuna prenosa obavljanja djelatnosti,
6) očekivane posljedice prenosa na zaposlene kod preduzetnika,
7) konstataciju da li je vrijednost imovine koja je predmet prenosa dovoljna da se izmire sve obaveze preduzetnika,
8) vrijednost imovine preduzetnika sticaoca,
9) da li su vrijednosti imovine koja je predmet prenosa i imovine preduzetnika sticaoca dovoljne da se mogu izmiriti dugovi prema svim povjeriocima preduzetnika,
10) druga pitanja od značaja za prenos obavljanja djelatnosti.
(4) Dan obračuna prenosa obavljanja djelatnosti je dan na koji se utvrđuje vrijednost imovine, potraživanja i obaveza preduzetnika.
(5) Dan obračuna prenosa obavljanja djelatnosti može biti najviše 30 dana prije dana zaključenja ugovora o prenosu obavljanja djelatnosti.
(6) Vrijednost imovine, potraživanja i obaveza koje se sa preduzetnika prenose na preduzetnika sticaoca, kao i vrijednost imovine preduzetnika sticaoca, utvrđuje ovlašćeni procjenjivač putem procjene, uz primjenu Međunarodnih standarda vrednovanja (IVS).
(7) Izuzetno od stava 3. ovog člana, kod prenosa obavljanja djelatnosti između preduzetnika i njegovog bračnog i vanbračnog supružnika, bračne, vanbračne i usvojene djece, brata i sestre zaključuje se ugovor za koji nije potrebna notarska obrada.
(8) Izuzetno od člana 10. stav 8. ovog zakona, samo na osnovu notarski obrađenog punomoćja, u skladu sa zakonom kojim se uređuje notarska služba, preduzetnik može ovlastiti drugo lice da u njegovo ime i za račun preduzima radnje prilikom zaključivanja notarski obrađenog ugovora o prenosu obavljanja djelatnosti.
(9) U slučaju iz stava 7. ovog člana, potpisi lica koja zaključuju ugovor o prenosu obavljanja djelatnosti ovjeravaju se od strane notara ili nadležnog organa jedinice lokalne samouprave.
Uslovi, registracija i dejstvo prenosa obavljanja djelatnosti
(1) Uslovi koje je obavezno ispuniti za registraciju prenosa obavljanja djelatnosti su:
1) za preduzetnika, iz člana 32. stav 1. t. 2), 4) i 5) ovog zakona,
2) za preduzetnika sticaoca, iz člana 32. stav 1. ovog zakona,
3) da su vrijednosti imovine koja je predmet prenosa i imovine preduzetnika sticaoca dovoljne da se mogu izmiriti dugovi prema svim povjeriocima preduzetnika,
4) da preduzetnik i preduzetnik sticalac imaju zaključen ugovor u skladu sa članom 64. ovog zakona.
(2) Ispunjenost uslova iz stava 1. t. 1) i 2) ovog člana utvrđuje se u skladu sa članom 38. ovog zakona.
(3) Ispunjenost uslova iz stava 1. tačka 3) ovog člana navodi se u ugovoru o prenosu obavljanja djelatnosti.
(4) Preduzetnik sticalac dostavlja zahtjev u vezi sa registracijom prenosa obavljanja djelatnosti, a uz koji dostavlja ugovor o prenosu obavljanja djelatnosti.
(5) Registracijom prenosa obavljanja djelatnosti proizvode se sljedeća pravna dejstva, i to:
1) preduzetnik sticalac stupa u sve poslovne pravne odnose preduzetnika i preuzima sva njegova prava i obaveze u vezi sa poslovanjem,
2) u poslovnom imenu, lično ime preduzetnika zamjenjuje se sa ličnim imenom preduzetnika sticaoca, dok se naziv zadržava, osim ako preduzetnik sticalac ne izvrši njegovu promjenu,
3) preduzetnik sticalac zadržava jedinstveni identifikacioni broj preduzetnika, u skladu sa poreskim propisima,
4) vrsta zanimanja za preduzetnika sticaoca određuje se u skladu sa uslovima iz člana 17. ovog zakona.
Akti u vezi sa prenosom obavljanja djelatnosti
(1) Ako je zahtjev uredan i ukoliko preduzetnik i preduzetnik sticalac ispunjavaju uslove iz člana 65. stav 1. ovog člana, registracioni organ donosi rješenje o registraciji prenosa obavljanja djelatnosti.
(2) Ako je zahtjev nepotpun, registracioni organ postupa u skladu sa članom 43. stav 1. ovog zakona.
(3) U slučaju da se zahtjev ne uredi, registracioni organ postupa u skladu sa članom 53. stav 1. ovog zakona.
(4) Ukoliko preduzetnik i preduzetnik sticalac ne ispunjavaju uslove iz člana 65. stav 1. ovog člana, registracioni organ donosi rješenje o odbijanju zahtjeva.
10. Obavljanje djelatnosti u slučaju smrti preduzetnika i druge spriječenosti za obavljanje djelatnosti
Privremeni nastavak obavljanja djelatnosti u slučaju smrti preduzetnika
(1) U slučaju smrti preduzetnika, jedan od nasljednika može privremeno da nastavi sa obavljanjem djelatnosti u periodu do dvije godine od dana nastavka poslovanja.
(2) Za registraciju privremenog nastavka obavljanja djelatnosti nasljednik dužan je:
1) ispunjavati uslove iz člana 32. stav 1. ovog zakona,
2) imati saglasnost ostalih nasljednika iz istog reda nasljeđivanja da može privremeno nastaviti sa obavljanjem djelatnosti.
(3) Ispunjenost uslova iz stava 2. ovog člana utvrđuje se na osnovu:
1) člana 32. stav 5, odnosno člana 38. ovog zakona,
2) izjave o nastavku obavljanja djelatnosti, koju potpisuju nasljednici i čiji potpisi se ovjeravaju od strane notara ili nadležnog organa jedinice lokalne samouprave.
(4) Nasljednik dostavlja zahtjev u vezi sa registracijom privremenog nastavka obavljanja djelatnosti najkasnije u roku od 60 dana od dana smrti preduzetnika, uz koji dostavlja izvod iz matične knjige umrlih za preduzetnika i izjavu iz stava 3. tačka 2) ovog člana.
(5) Registracioni organ postupa i dostavljeni zahtjev rješava njegovim usvajanjem ili odbacivanjem ili odbijanjem, a u zavisnosti od potpunosti zahtjeva i ispunjenosti uslova za privremeni nastavak obavljanja djelatnosti.
(6) Lice koje privremeno nastavlja sa obavljanjem djelatnosti dužno je poslovati sa pažnjom dobrog privrednika.
Trajni nastavak obavljanja djelatnosti u slučaju smrti preduzetnika
(1) Poslije okončanja ostavinskog postupka, a najkasnije u periodu iz člana 67. stav 1. ovog člana, nasljednik imovine i prava koja se koriste u poslovanju može trajno nastaviti sa obavljanjem djelatnosti.
(2) Za registraciju nastavka obavljanja djelatnosti nasljednik je dužan:
1) ispunjavati uslove iz člana 32. stav 1. ovog zakona,
2) dostaviti zahtjev,
3) biti nasljednik imovine, prava i obaveza koja se koriste u poslovanju.
(3) Ispunjenost uslova iz stava 2. ovog člana utvrđuje se na osnovu:
1) člana 32. stav 5, odnosno člana 38. ovog zakona,
2) pravosnažnog rješenja o nasljeđivanju, koje se dostavlja uz zahtjev.
(4) Ako ima više nasljednika imovine, prava i obaveza koja se koriste u poslovanju, potrebno je da ti nasljednici zaključe sporazum u kojem se navodi lice koje trajno nastavlja sa obavljanjem djelatnosti i koji se se dostavlja uz zahtjev.
(5) U slučaju iz stava 4. ovog člana, potpisi lica koja zaključuju sporazum ovjeravaju se od strane notara ili nadležnog organa jedinice lokalne samouprave.
(6) Registracioni organ odbija zahtjev za trajni nastavak obavljanja djelatnosti ako svi nasljednici imovine, prava i obaveza koja se koriste u poslovanju iz pravosnažnog rješenja o nasljeđivanju nisu zaključili sporazum iz stava 4. ovog člana.
(7) Zahtjev se rješava njegovim usvajanjem ili odbacivanjem ili odbijanjem, a u zavisnosti od potpunosti zahtjeva i ispunjenosti uslova za trajni nastavak obavljanja djelatnosti.
(8) U slučaju smrti preduzetnika, za lice koje privremeno ili trajno nastavlja sa obavljanjem djelatnosti nastupaju pravne posljedice kao za preduzetnika sticaoca iz člana 65. stav 5. ovog zakona.
Nastavak obavljanja djelatnosti u slučaju oduzimanja poslovne sposobnosti
(1) U slučaju potpunog ili djelimičnog oduzimanja poslovne sposobnosti, a do njenog vraćanja, staratelj preduzetnika može nastaviti sa obavljanjem djelatnosti u ime i za račun tog preduzetnika.
(2) Uslovi za registraciju nastavka obavljanja djelatnosti iz stava 1. ovog člana su:
1) da je preduzetniku potpuno ili djelimično oduzeta poslovna sposobnost,
2) da je lice koje nastavlja sa obavljanjem djelatnosti postavljeno za staratelja preduzetnika,
3) da staratelj preduzetnika ispunjava uslove iz člana 32. stav 1. ovog zakona.
(3) Ispunjenost uslova iz stava 2. ovog člana utvrđuje se na osnovu:
1) rješenja o oduzimanju poslovne sposobnosti preduzetnika,
2) akta o postavljenju lica za staratelja preduzetniku kojem je oduzeta poslovna sposobnost,
3) člana 32. stav 5, odnosno člana 38. ovog zakona.
(4) Zahtjev za nastavak obavljanja djelatnosti podnosi se najkasnije u roku od 60 dana od dana pravosnažnosti odluke kojom je utvrđena poslovna nesposobnost preduzetnika.
(5) Staratelj dostavlja zahtjev u vezi sa registracijom nastavka obavljanja djelatnosti i uz njega dostavlja akta iz stava 3. ovog člana.
(6) Registracioni organ postupa i dostavljeni zahtjev rješava njegovim usvajanjem ili odbacivanjem ili odbijanjem, a u zavisnosti od potpunosti zahtjeva i ispunjenosti uslova za nastavak obavljanja djelatnosti.
(7) Staratelj nastavlja sa obavljanjem djelatnosti pod poslovnim imenom preduzetnika kojem je potpuno ili djelimično oduzeta poslovna sposobnost.
Nastavak obavljanja djelatnosti u slučaju izdržavanja kazne zatvora
(1) U slučaju stupanja na izdržavanje kazne zatvora, a koja nije izrečena po osnovu krivičnog djela protiv privrede i platnog prometa, preduzetnik može nastaviti obavljanje djelatnosti posredstvom poslovođe.
(2) Za slučaj iz stava 1. ovog člana preduzetnik je dužan dostaviti zahtjev najkasnije u roku od 30 dana od dana stupanja na izdržavanje kazne zatvora.
11. Registar i Centralni registar preduzetnika
(1) Registar preduzetnika vodi se u elektronskom i pisanom obliku.
(2) Registracioni organ koristi jedinstvenu elektronsku aplikaciju za vođenje registra preduzetnika u elektronskom obliku.
(3) U registar preduzetnika u elektronskom obliku unose se:
1) podaci iz zahtjeva,
2) dokumenti na osnovu kojih se sprovodi postupak registracije preduzetnika,
3) akti doneseni u postupku registracije preduzetnika.
(4) Registar preduzetnika putem jedinstvene elektronske aplikacije povezan je sa Centralnim registrom preduzetnika.
(5) Ministar donosi pravilnik kojim se uređuju sadržaj i način vođenja registra preduzetnika, način korišćenja i pristupa registru preduzetnika u elektronskom obliku, obrasci akata koji se donose u postupku registracije i prilikom izdavanja izvoda, uvjerenja ili potvrde, vrste izvještaja u vezi sa poslovnim podacima i statusima preduzetnika, obim podataka o preduzetnicima koji su javno dostupni, kao i druga pitanja od značaja za vođenje registra preduzetnika.
(6) Registracioni organ odgovoran je i obezbjeđuje potpunost i tačnost podataka, dokumenata i akata koji se upisuju u registar preduzetnika.
(7) Ako u registar preduzetnika u elektronskom obliku nisu uneseni ili su nepravilno uneseni podaci, dokumenti i akti koji se upisuju u registar, registracioni organ dužan je da izvrši njihovu ispravku, odnosno potpun i pravilan unos u registar.
Status preduzetnika i podaci iz registra preduzetnika
(1) U registru preduzetnika preduzetnici mogu imati sljedeći status:
1) aktivan - obavlja djelatnost,
2) privremeno odjavljen - u određenom periodu ne obavlja djelatnost,
3) odjavljen - utvrđen prestanak obavljanja djelatnosti.
(2) S ciljem statističkog praćenja i izvještavanja preduzetnicima koji posluju smatraju se preduzetnici koji imaju status aktivan i privremeno odjavljen.
(3) Registracioni organ, po zahtjevu, zainteresovanog fizičkog ili pravnog lica, preduzetnika ili organa, izdaje izvod ili uvjerenje ili potvrdu o poslovnim podacima iz registra preduzetnika.
(4) Izvod je ovjerena isprava koja se izdaje na zahtjev zainteresovanog lica na propisan način i sadrži aktuelne podatke iz registra preduzetnika.
(5) Uvjerenje je ovjerena isprava koja se izdaje na zahtjev zainteresovanog lica na propisan način i sadrži podatak koji nije aktuelan.
(6) Potvrda je ovjerena isprava koja se izdaje na zahtjev zainteresovanog lica i u kojoj se navodi pojedinačni aktivni podatak.
(7) Registracioni organ na internet stranici jedinice lokalne samouprave u formi izvještaja objavljuje na mjesečnom nivou pregled:
1) osnovanih i odjavljenih preduzetnika,
2) preduzetnika koji su promijenili poslovno ime,
3) preduzetnika koji su promijenili sjedište.
(8) Ako nema osnovanih i odjavljenih preduzetnika i promjena iz stava 7. t. 2) i 3) ovog člana, registracioni organ ne objavljuje izvještaj.
Centralni registar preduzetnika
(1) APIF vodi Centralni registar preduzetnika, koji je dio Registra poslovnih subjekata Republike Srpske.
(2) APIF je obavezan da obezbijedi programsko rješenje, tehničku ispravnost, održavanje, pravilno i trajno funkcionisanje postupka registracije preduzetnika, kao i isporuku elektronskih podataka iz Centralnog registra preduzetnika.
(3) U slučaju narušavanja informacione bezbjednosti u postupku registracije preduzetnika, administrator sistema ili drugo ovlašćeno lice APIF-a sa tim upoznaje nadležni organ uprave za informaciono-komunikacione tehnologije.
(4) Svako neovlašćeno raspolaganje podacima iz programskog rješenja za registraciju preduzetnika smatra se narušavanjem informacione bezbjednosti.
(5) Ministarstvo, Poreska uprava i Komora, putem jedinstvene elektronske aplikacije, imaju pristup Centralnom registru preduzetnika radi pregleda podataka iz evidencije.
(6) Na zahtjev nadležnog inspekcijskog organa, registracioni organ, odnosno APIF, po službenoj dužnosti i u formi izvještaja dostavlja podatke o preduzetnicima.
Podaci iz Centralnog registra preduzetnika
(1) Po zahtjevu zainteresovanog lica, APIF izdaje izvod iz Centralnog registra preduzetnika.
(2) APIF na svojoj internet stranici objavljuje podatak o broju registrovanih preduzetnika u Republici.
(3) Pored podataka iz stava 2. ovog člana, a na inicijativu ili uz saglasnost Ministarstva, APIF na svojoj internet stranici objavljuje izvještaje u vezi sa određenim poslovnim podacima preduzetnika.
(4) S ciljem obezbjeđenja javnosti podataka, APIF na svojoj internet stranici omogućava svim zainteresovanim licima pretragu, pregled i preuzimanje podataka koji su predmet registracije, a u skladu sa ovim zakonom i propisima donesenim na osnovu njega.
(5) Podaci iz Centralnog registra preduzetnika preuzimaju se pojedinačno po preduzetniku u dokumentu koji je u elektronskom obliku pod nazivom Aktuelni pregled podataka preduzetnika (u daljem tekstu: Aktuelni pregled).
(6) Podaci koji se navode u Aktuelnom pregledu su trenutno važeći podaci o preduzetniku i u potpunosti odgovaraju podacima u registrima preduzetnika koje vode registracioni organi.
(7) Pored podataka iz stava 5. ovog člana, Aktuelni pregled može sadržavati i podatke od značaja za poslovanje preduzetnika iz drugih registara sa kojima je povezan Centralni registar preduzetnika.
(8) Aktuelni pregled nema formu elektronskog dokumenta u skladu sa zakonom kojim se uređuje elektronski dokument, ne sadrži pečat i potpis ovlašćenog lica APIF-a.
(9) Izuzetno od stava 8. ovog člana, Aktuelni pregled ima formu elektronskog dokumenta ako je izrađen u skladu sa zakonom kojim se uređuje elektronski dokument.
(10) Aktuelni pregled koji notar preuzme, na koji stavi datum uvida, svoj potpis i pečat može koristiti prilikom preduzimanja službene radnje bez potrebe uvida u original izvoda iz Centralnog registra preduzetnika i u druge svrhe se ne može koristiti.
(11) Uz saglasnost ministra, APIF donosi pravilnik kojim se uređuju čuvanje, preuzimanje i razmjena podataka i informacija između nadležnih organa, vrste izvještaja o poslovnim podacima i statusima preduzetnika koji se objavljuju, sadržaj i način vođenja Centralnog registra preduzetnika, način pretrage, pregleda i preuzimanja podataka u elektronskoj formi koji su javno dostupni, sadržaj i oblik obrasca Aktuelnog pregleda, kao i druga pitanja od značaja za vođenje Centralnog registra preduzetnika.
(12) Pravilnik iz stava 11. ovog člana objavljuje se u "Službenom glasniku Republike Srpske".
GLAVA IV
ORGANIZOVANjE PREDUZETNIKA
Komora samostalnih preduzetnika Republike Srpske
(1) Komora je samostalna, stručno-poslovna, nevladina i neprofitna organizacija koja zastupa i usklađuje zajedničke interese preduzetnika na području Republike i kojoj je ovim zakonom povjereno vršenje javnih ovlašćenja.
(2) Komora je pravno lice sa sjedištem u Banjoj Luci i posluje pod nazivom "Komora samostalnih preduzetnika Republike Srpske".
(3) Rad Komore je javan.
(1) Preduzetnici postaju članovi Komore upisom u registar preduzetnika.
(2) Članovi Komore mogu biti i druge organizacije, asocijacije i strukovna udruženja preduzetnika koji za to izraze interes, a u skladu sa statutom Komore.
(1) Komora svoj rad može organizovati posredstvom područnih komora i kancelarija.
(2) Teritorijalni obuhvat i sjedišta područnih komora organizuju se u skladu sa dijelom prostornog plana Republike kojim se utvrđuju primarni regijski centri sa pripadajućim jedinicama lokalne samouprave.
(3) Puni naziv područne komore sastoji se od punog naziva Komore, riječi "Područna komora regije" i naziva primarnog regijskog centra.
(4) Područna komora može koristiti i skraćeni naziv koji sadrži riječi "Područna komora samostalnih preduzetnika" i naziv primarnog regijskog centra.
(5) Kancelarije su organizacione jedinice Komore koje nemaju svoj statut, već obavljaju prenesene poslove za koje budu zadužene od Komore.
(6) Organizacija i djelokrug rada, međusobna prava i obaveze između Komore i područnih komora utvrđuju se ovim zakonom, statutom i odlukama skupštine Komore.
(1) Statutom područne komore uređuju se organi, način njihovog izbora, zadaci, međusobna prava i obaveze članova, unutrašnja organizacija, teritorija djelovanja, izborne procedure i druga pitanja od značaja za rad područne komore.
(2) Komora daje saglasnost na statut područne komore.
Usklađivanje rada Komore i područnih komora
(1) Komora i područne komore međusobno usklađuju svoje programe rada i programske aktivnosti.
(2) Područna komora dužna je da sačini:
1) godišnji program rada i finansijskog plana poslovanja,
2) godišnji izvještaj o radu i finansijski izvještaj,
3) druge analize i informacije potrebne za funkcionisanje komorskog sistema.
(3) Područna komora dostavlja Komori dokumente iz stava 2. ovog člana.
(1) Zadaci Komore, u skladu sa ovim zakonom, su da:
1) promoviše preduzetnike i preduzetništvo,
2) usklađuje i zastupa interese članova Komore pred nadležnim organima i organizacijama,
3) pokreće inicijative, daje prijedloge i mišljenja nadležnim organima i organizacijama u vezi sa donošenjem propisa i mjera koje se tiču preduzetništva, preduzetnika i preduzetništva žena,
4) pruža usluge poslovnog savjetovanja, stručne i savjetodavne pomoći prilikom osnivanja i poslovanja preduzetnika, kao i da pruža konsultantske usluge u skladu sa iskazanim interesima članova Komore,
5) promoviše proizvode i usluge članova Komore u zemlji i inostranstvu i posredstvom interneta, organizuje nastupe na sajmovima, izdaje publikacije, kataloge i glasila, te obavlja druge promotivne aktivnosti,
6) promoviše, informiše, savjetuje i učestvuje u aktivnostima i poslovima koji su u vezi sa srednjim stručnim obrazovanjem, sticanjem majstorskog zvanja, dokvalifikacijom, prekvalifikacijom i osposobljavanjem za potrebe preduzetničkih djelatnosti i proizvoda starog ili umjetničkog zanata ili domaće radinosti,
7) analizira tržišne uslove i mogućnosti razvoja preduzetništva,
8) preduzima aktivnosti na poslovnom povezivanju, usklađivanju interesa, podsticanju zakonite konkurencije i suzbijanju nelojalne konkurencije, zaštiti dobrih poslovnih običaja, poslovnog morala i razvijanju poslovnih odnosa na domaćem i inostranom tržištu članova Komore, saradnji sa drugim organizacijama i komorama,
9) podstiče unapređivanje kvaliteta proizvoda i usluga, uvođenje inovacija, digitalne transformacije, zaštite životne sredine, zaštitu na radu, zaštitu potrošača, promovisanje energetske efikasnosti, upotrebu obnovljivih izvora energije i druge načine unapređenja poslovanja,
10) razvija informacioni sistem i poslovno informisanje, te informiše članstvo o stručnim, poslovnim i tehnološkim pitanjima i novostima iz djelokruga rada,
11) dostavlja informacije po zahtjevu nadležnog ministarstva,
12) preduzima aktivnosti na zaštiti i unapređivanju zanatskih djelatnosti i proizvoda starog ili umjetničkog zanata ili domaće radinosti,
13) podstiče, pomaže, koordiniše i vrši nadzor nad radom i ispunjavanjem zakonom i statutom propisanih zadataka područnih komora i kancelarija,
14) vodi evidenciju o područnim komorama i kancelarijama,
15) vodi registar preduzetnika koji mogu obavljati praktičnu obuku polaznika obrazovanja odraslih,
16) vrši javna ovlašćenja koja su povjerena Komori ovim zakonom i drugim zakonima,
17) izdaje potvrde o proizvodima svojih članova, a koje nisu propisane drugim propisom,
18) kandiduje i realizuje projekte koji za predmet imaju edukaciju i promociju preduzetništva, razvoj i unapređenje poslovanja u formi preduzetnika,
19) obavlja i druge poslove u skladu sa zakonom i statutom.
(2) O vršenju javnih ovlašćenja Komora podnosi izvještaj odgovarajućem ministarstvu u skladu sa povjerenim ovlašćenjima.
Statut, drugi opšti akti i javnost rada Komore
(1) Statutom Komore, između ostalog, uređuju se:
1) zadaci i način njihovog izvršavanja,
2) sastav, djelokrug rada, način odlučivanja, postupak izbora i razrješenja organa i tijela Komore,
3) dužina trajanja i maksimalan broj mandata direktora, razlozi i način njegovog razrješenja,
4) prava, obaveze i odgovornost članova, kao i način ostvarivanja interesa članova,
5) organizacija rada i javnost rada,
6) teritorijalna organizacija rada,
7) način osnivanja, teritorija djelovanja i zadaci područnih komora, način nadzora nad njihovim radom i izvještavanje, odnos Komore i područnih komora,
8) način uspostavljanja i zadatke kancelarija,
9) saradnja sa drugim organima i organizacijama u Republici,
10) saradnja sa komorama u zemlji i inostranstvu, kao i sa međunarodnim organizacijama,
11) postupak donošenja opštih akata,
12) način finansiranja,
13) organizacija, sastav i način izbora suda časti,
14) druga pitanja od značaja za rad Komore.
(2) Statut Komore ne može sadržavati odredbe koje nisu u skladu sa zadacima Komore propisanim ovim zakonom ili su u suprotnosti sa drugim propisima.
(3) Statut Komore objavljuje se u "Službenom glasniku Republike Srpske".
(4) Osim statuta, Komora ima i druga opšta akta kojima se uređuje način rada stručne službe, organizacija i sistematizacija radnih mjesta, usluge namijenjene članovima koje se finansiraju iz članarine i druga pitanja.
(5) Postupak nabavke robe, usluga i radova vrši se u skladu sa zakonom kojim se uređuje postupak javnih nabavki.
(6) S ciljem ispunjenja načela javnosti rada, na internet stranici Komore javno se objavljuju sljedeći akti:
1) godišnji program rada i finansijski plan poslovanja Komore i područnih komora,
2) godišnji izvještaj o radu i finansijski izvještaj Komore i područnih komora,
3) inicijative prema nadležnim organima i organizacijama u vezi sa donošenjem propisa i mjera koje se tiču preduzetništva, preduzetnika i preduzetništva žena,
4) opšti akti iz stava 4. ovog člana,
5) analize i informacije od interesa za članove Komore.
(7) Pored akata iz stava 6. ovog člana, na internet stranici Komore obavezno se objavljuje i sljedeće:
1) članovi skupštine Komore,
2) članovi upravnog odbora,
3) podaci o područnim komorama i kancelarijama,
4) članovi organa područnih komora,
5) odluke i zaključke sa održanih sastanaka skupštine i upravnog odbora Komore.
(1) Organi Komore su skupština, upravni odbor i direktor.
(2) Pri izboru članova za skupštinu, upravni odbor i sud časti Komore uvažavaće se strukovna, teritorijalna i polna struktura članova Komore.
(3) Mandat članovima skupštine i upravnog odbora traje četiri godine, sa mogućnošću ponovnog imenovanja na još jedan mandatni period.
(4) Izabrani član organa Komore može obavljati samo jednu dužnost u organima Komore.
(5) Pravo izbora i obavljanja dužnosti člana skupštine i upravnog odbora ima isključivo preduzetnik koji ima jedan od statusa iz člana 72. stav 2. ovog zakona.
(6) Direktor Komore bira se posredstvom javnog konkursa.
(1) Skupština Komore je najviši predstavnički organ, a čine je, u skladu sa statutom, izabrani predstavnici područnih komora.
(2) Nadležnosti skupštine iz stava 1. ovog člana su:
1) donosi statut i poslovnik o radu,
2) donosi opšta akta, osim akta o sistematizaciji radnih mjesta, koji donosi direktor,
3) utvrđuje stavove i daje smjernice za rad organa i tijela Komore,
4) usvaja godišnji program rada, finansijski plan poslovanja, godišnji izvještaj o radu, finansijski izvještaj i izvještaj nezavisnog revizora,
5) donosi etički kodeks,
6) bira i razrješava članove upravnog odbora i direktora,
7) odlučuje o raspisivanju i sprovođenju izbora za organe Komore,
8) donosi pravilnik o organizaciji, sastavu, načinu izbora članova suda časti, kao i o postupku, vrstama mjera koje sud izriče i njihovom dejstvu,
9) odlučuje o sticanju i prodaji nepokretne imovine, zaduživanju i opterećenju nepokretne imovine,
10) bira nezavisnog revizora za kontrolu materijalnofinansijskog poslovanja i finansijskih izvještaja,
11) rješava pitanja u odnosima Komore i područnih komora, kao i druga pitanja od značaja za funkcionisanje komorskog sistema,
12) odlučuje o saradnji sa komorama u zemlji i inostranstvu, kao i sa međunarodnim organizacijama,
13) obavlja i druge poslove predviđene ovim zakonom i statutom Komore.
(3) Redovna skupština održava se najmanje jednom godišnje na osnovu odluke upravnog odbora.
(4) Upravni odbor saziva vanrednu skupštinu na osnovu pismenog zahtjeva većine članova skupštine ili na osnovu pismenog zahtjeva najmanje dvije hiljade preduzetnika koji imaju jedan od statusa iz člana 72. stav 2. ovog zakona.
(1) Upravni odbor Komore obavlja sljedeće poslove:
1) sprovodi odluke skupštine,
2) prati izvršavanje obaveza direktora Komore,
3) odlučuje o raspodjeli sredstava Komore,
4) utvrđuje prijedloge pojedinačnih i opštih akata za skupštinu,
5) utvrđuje prijedlog godišnjeg programa rada, finansijskog plana poslovanja, godišnjeg izvještaja o radu i finansijskog izvještaja,
6) donosi poslovnik o svom radu i druga opšta akta utvrđena statutom,
7) obavlja druge poslove u skladu sa zakonom i statutom.
(2) Upravni odbor Komore ima sedam članova, odlučuje u sjednicama i za svoj rad odgovara skupštini Komore.
(3) Sjednice upravnog odbora saziva predsjednik ili većina članova upravnog odbora.
(1) Direktor Komore obavlja sljedeće poslove:
1) predstavlja i zastupa Komoru,
2) odgovoran je za zakonitost rada Komore,
3) sprovodi poslovnu politiku Komore, odluke skupštine i upravnog odbora,
4) prati realizaciju godišnjeg programa rada i finansijskog plana poslovanja,
5) izvještava upravni odbor i skupštinu o poslovanju Komore,
6) priprema godišnji programa rada, finansijski plan poslovanja, godišnji izvještaj o radu i finansijski izvještaj,
7) donosi akt o sistematizaciji radnih mjesta,
8) druge poslove utvrđene zakonom i statutom.
(2) Stručne, administrativno-tehničke, savjetodavne i druge poslove Komore obavlja stručna služba Komore, a njenim radom rukovodi direktor.
(1) Pri Komori uspostavlja se sud časti, koji je nezavisan i samostalan u svom radu.
(2) Sud časti vodi postupke i odlučuje o povredama poslovnih običaja i neizvršavanju obaveza članova i odluka organa Komore, povredama statuta i drugih akata Komore.
Sredstva za finansiranje komorskog sistema
(1) Sredstva za finansiranje rada Komore i područnih komora obezbjeđuju se iz članarine, prihoda od naknada za usluge koje pruža Komora i drugih izvora.
(2) Skupština Komore odlukom utvrđuje visinu godišnje članarine, način obračuna, međusobnu raspodjelu između Komore i područnih komora, rokove, način i žiro račun Komore za uplatu članarine.
(3) Preduzetnik je dužan da plaća godišnju članarinu u Komori.
(4) Izuzetno od stava 3. ovog člana, preduzetnik sa statusom tradicionalnog zanata ne plaća godišnju članarinu u Komori.
(5) Visina godišnje članarine u Komori ne može biti veća od 2,5% od iznosa prosječne neto plate u Republici u mjesecu decembru iz prethodne kalendarske godine, a prema podacima Republičkog zavoda za statistiku Republike.
(6) Odluka skupštine iz stava 2. ovog člana objavljuje se u "Službenom glasniku Republike Srpske" i na internet stranici Komore.
(7) Sredstva prikupljena od naplaćene članarine koriste se za finansiranje rada i programskih zadataka.
(8) Sredstva prikupljena od naplaćene članarine na teritoriji područne komore dijele se u iznosu od najmanje 60% za Komoru i 40% za tu područnu komoru.
(9) Sredstva prikupljena od naplaćene članarine na teritoriji na kojoj ne djeluje područna komora pripadaju Komori.
(1) Upravni nadzor nad primjenom ovog zakona i propisa donesenih na osnovu njega vrši Ministarstvo.
(2) Inspekcijski nadzor nad primjenom odredaba ovog zakona i propisa donesenih na osnovu njega vrši Republička uprava za inspekcijske poslove, posredstvom nadležnih republičkih inspektora i inspektora u jedinicama lokalne samouprave.
(3) Nadzor nad sprovođenjem ovog zakona i propisa donesenih na osnovu njega u vezi sa postavljanjem i uklanjanjem poslovnog imena i radnog vremena preduzetnika vrši i nadležna komunalna policija.
Ovlašćenja nadležnog inspektora
U vršenju inspekcijskog nadzora, nadležni inspektor, osim opštih ovlašćenja utvrđenih propisom kojim se uređuje rad inspekcija, ovlašćen je da provjerava da li:
1) preduzetnik ostvaruje najveći prihod iz oblasti privrede, a u skladu sa propisom kojim se uređuje klasifikacija djelatnosti, u okviru koje je klasifikovana njegova pretežna djelatnost,
2) preduzetnik obavlja djelatnost u odgovarajućem prostoru,
3) je preduzetnik registrovan za obavljanje djelatnosti,
4) preduzetniku u toku poslovanja i u njegovom prisustvu pomažu isključivo lica koja imaju pravo na pružanje takve pomoći u skladu sa ovim zakonom,
5) se preduzetnik pridržava dužine radnog vremena, koju je utvrdio nadležni organ jedinice lokalne samouprave,
6) preduzetnik ispunjava uslove u vezi sa vrstama zanimanja iz ovog zakona i potrebnom registracijom u Jedinstveni sistem registracije, kontrole i naplate doprinosa,
7) se preduzetnik pridržava uslova za vrijeme poslovanja iz ovog zakona,
8) je preduzetnik na vidnom mjestu istakao cjenovnik svojih proizvoda, robe i usluga,
9) se preduzetnik pridržava obaveza u vezi sa ispunjavanjem posebnih uslova za poslovanje, upotrebnom dozvolom, sjedištem, poslovnim imenom, poslovođom, izdvojenom jedinicom, privremenim prestankom, kao i drugih dužnosti iz ovog zakona.
Postupanje nadležnog inspektora
(1) Ako se u vršenju inspekcijskog nadzora nad primjenom odredaba ovog zakona ili propisa donesenih za njegovo sprovođenje utvrdi da zakon, odnosno propis nije primijenjen ili je nepravilno primijenjen, odnosno da preduzetnik nije postupio po obavezama iz ovog zakona, pored opštih ovlašćenja propisanih zakonom kojim se uređuje oblast inspekcija u Republici, nadležni inspektor dužan je da donese rješenje kojim se nalaže otklanjanje utvrđenih nepravilnosti i da odredi razuman rok za njihovo otklanjanje.
(2) Ako se nedostaci iz stava 1. ovog člana ne otklone u ostavljenom roku, nadležni inspektor izdaje prekršajni nalog kojim preduzetniku izriče minimalnu kaznu za učinjeni prekršaj u skladu sa ovim zakonom, te novim rješenjem određuje novi rok u kojem je preduzetnik dužan otkloniti utvrđene nedostatke.
(3) U slučaju da preduzetnik ne otkloni nedostatke u novom roku iz stava 2. ovog člana, nadležni inspektor ponovo izdaje prekršajni nalog preduzetniku, izriče mu mjeru zabrane obavljanja djelatnosti i zabranjuje upotrebu uređaja i opreme koju je preduzetnik koristio u poslovanju, do otklanjanja nedostataka.
(4) Izuzetno od stava 1. ovog člana, u slučaju povrede sanitarnih, zdravstvenih i tehničkih uslova zbog kojih mogu nastati teže posljedice po zdravlje i život ljudi, nadležni inspektor izriče mjeru zabrane obavljanja djelatnosti dok se utvrđeni nedostaci ne otklone.
Neregistrovani rad i poslovanje bez odobrenja
(1) Na neregistrovani rad fizičkog lica koje ne posluje kao preduzetnik ili nije upisano u drugi registar koji se vodi u skladu sa posebnim propisom ukazuju objave i oglasi na društvenim mrežama, u sredstvima javnog informisanja, drugim elektronskim i pisanim medijima, ili na drugi način objavljene poruke ili dobijene informacije da to lice prodaje robu ili pruža usluge ili izrađuje proizvode.
(2) Fizičko lice koje ne posluje kao preduzetnik ili nije upisano u drugi registar koji se vodi u skladu sa posebnim propisom obavlja preduzetničku djelatnost kao neregistrovan rad ako:
1) naplaćuje trećim licima prodatu robu, pružene usluge i izrađene proizvode bez zaključenih odgovarajućih ugovora u pisanom obliku, ili
2) ne radi za sopstvene potrebe.
(3) Rad za sopstvene potrebe podrazumijeva obavljanje poslova u lične svrhe ili za korist domaćinstva, kao i porodičnu ili komšijsku pomoć koja se pruža fizičkom licu bez novčane naknade.
(4) Porodična pomoć odnosi se na srodnike fizičkog lica u direktnoj liniji do drugog stepena.
(5) Komšijska pomoć odnosi se na lica čija su mjesta stanovanja udaljena manje od 300 metara putne udaljenosti u urbanim sredinama i manje od 3.000 metara putne udaljenosti u ruralnim sredinama.
(6) Ako fizičko lice nije registrovano za obavljanje preduzetničke djelatnosti, inspektor ovlašćen posebnim zakonom kojim se uređuje rad inspekcije u vršenju inspekcijskog nadzora, uz sankcionisanje neregistrovanog rada, ovlašćen je i dužan da izrekne mjeru zabrane obavljanja djelatnosti do registracije kod nadležnog registracionog organa.
(7) Protiv rješenja inspektora iz stava 6. ovog člana dozvoljena je žalba Ministarstvu.
(8) Ako preduzetnik obavlja djelatnost bez odobrenja, saglasnosti ili drugog akta nadležnog organa, nadležni inspektor izriče mjeru zabrane obavljanja te djelatnosti do pribavljanja potrebnog akta i zabranjuje upotrebu uređaja i opreme koju je preduzetnik koristio za obavljanje te djelatnosti.
Prekršaji fizičkih lica ili preduzetnika
Novčanom kaznom od 3.000 KM do 9.000 KM kazniće se za prekršaj:
1) fizičko lice ako obavlja preduzetničku djelatnost bez registracije kod nadležnog registracionog organa (član 10. stav 1),
2) fizičko lice ili preduzetnik koji u zahtjevu i priloženim dokumentima uz zahtjev navede neistinit podatak ili dostavi lažni dokument (član 37. stav 1).
Prekršaji preduzetnika i poslovođe
(1) Novčanom kaznom od 2.000 KM do 6.000 KM kazniće se za prekršaj preduzetnik ako:
1) registruje dopunsko zanimanje, a nije u radnom odnosu kod drugog poslodavca sa punim ili nepunim radnim vremenom (član 17. stav 4),
2) dopunsko zanimanje obavlja duže od polovine sedmičnog punog radnog vremena (član 17. stav 4),
3) dopunsko zanimanje ne obavlja isključivo ličnim radom (član 17. stav 5),
4) registruje dodatno zanimanje, a nije u radnom odnosu na puno ili nepuno radno vrijeme ili student ili korisnik penzije ili lice sa invaliditetom ili drugo lice koje u skladu sa posebnim propisom može se registrovati za dodatno zanimanje (član 17. stav 6),
5) registruje dodatno zanimanje i ne angažuje najmanje jednog radnika po osnovu radnog odnosa na puno ili nepuno radno vrijeme ili dopunskog rada (član 17. stav 6),
6) ne izvrši promjenu poslovnog imena u roku od 30 dana od pravnosnažnosti presude kojom se nalaže promjena poslovnog imena (član 24. stav 4),
7) ne predoči dokument kojim potvrđuje da je u radnom odnosu izvan Republike ako je registrovan za dopunsko zanimanje (član 55. stav 3. tačka 1),
8) ne predoči dokument kojim potvrđuje da je u radnom odnosu izvan Republike ili u jednom od statusa iz člana 17. stav 6. ovog zakona ako je registrovan za dodatno zanimanje (član 55. stav 3. tačka 2),
9) obavlja djelatnost za vrijeme privremenog prestanka obavljanja preduzetničke djelatnosti (član 58. stav 2),
10) ne uskladi svoje poslovanje na način da je jednom registrovan kao preduzetnik (član 99).
(2) Za prekršaj iz stava 1. t. 4), 5), 6), 7), 8), 9) i 10) ovog člana kazniće se i poslovođa, novčanom kaznom od 1.500 KM do 4.500 KM.
Prekršaji preduzetnika i poslovođe
(1) Novčanom kaznom od 1.500 KM do 4.500 KM kazniće se za prekršaj preduzetnik ako:
1) ne promijeni pretežnu djelatnost u slučaju kada u dvije uzastopne fiskalne godine ostvari najveći prihod po osnovu iste djelatnosti koja nije njegova pretežna djelatnost (član 5. stav 5),
2) obavlja preduzetničke djelatnosti za koje nije registrovan (član 5. stav 7),
3) bez poslovnog prostora ili u stambenom prostoru registruje ili obavlja djelatnosti koje nisu propisane pravilnicima iz člana 6. st. 5. i 7. ovog zakona (član 6. stav 8),
4) obavlja djelatnost izvan vremenskog intervala periodičnog rada za koji je registrovan (član 15. stav 7),
5) registruje osnovno zanimanje, a u radnom je odnosu na puno radno vrijeme (član 17. stav 1),
6) ne registruje promjenu sjedišta prije početka poslovanja na novoj adresi (član 19. stav 2),
7) ne posluje i ne nastupa u pravnom prometu pod poslovnim imenom koje je upisano u registar preduzetnika (član 21. stav 1),
8) ne registruje promjenu poslovnog imena prije početka korišćenja novog poslovnog imena (član 22. stav 1),
9) ne istakne poslovno ime na ulazu u poslovni prostor u sjedištu i izdvojenoj jedinici, odnosno na ulazu u stambeni objekat ili na poštanskom sandučetu ukoliko djelatnost obavlja bez poslovnog prostora ili u stambenom prostoru (član 22. stav 2),
10) u slučaju obavljanja djelatnosti izvan sjedišta, odnosno obavljanja djelatnosti bez poslovnog prostora ne prikaže poslovno ime na način koji je vidljiv i razumljiv za sva lica na lokaciji gdje takvu djelatnost obavlja (član 22. stav 3),
11) ne registruje imenovanje, promjenu podataka i razrješenje poslovođe kod nadležnog registracionog organa (član 29. stav 4),
12) prije početka obavljanja djelatnosti, tokom rada i prije zatvaranja ne registruje otvaranje ili poslovne promjene ili prestanak rada izdvojene jedinice (član 30. stav 5),
13) nema u pisanom obliku saglasnost vlasnika prostora za obavljanje djelatnosti, ako posluje u zakupljenom prostoru (član 31. tačka 1),
14) ne počne sa obavljanjem djelatnosti najkasnije u roku od 30 dana od dana dostavljanja rješenja o registraciji ili od dana dostavljanja odobrenja, saglasnosti ili drugog akta nadležnog organa, kada je taj akt potreban za početak poslovanja (član 31. tačka 2),
15) ne izda račun ako ne bude imao obavezu evidencije prometa preko elektronskog fiskalnog uređaja u smislu zakona kojim se uređuje fiskalizacija (član 31. tačka 5),
16) ne registruje promjene podataka koji su od značaja za pravni promet u skladu sa ovim zakonom (član 31. tačka 6),
17) ne istakne na vidnom mjestu cjenovnik svojih proizvoda, robe i usluga na način koji je lako dostupan kupcima, odnosno korisnicima usluga (član 31. tačka 7),
18) ne obavijesti registracioni organ u slučaju promjene adrese za prijem elektronske pošte (član 31. tačka 8),
19) ne posjeduje isprave kojima dokazuje da je u odgovarajućem odnosu sa licima iz člana 12. stav 3. ovog zakona i da su ta lica članovi njegovog porodičnog domaćinstva (član 31. tačka 9),
20) ne registruje prestanak obavljanja djelatnosti (član 31. tačka 10),
21) ne registruje privremeni prestanak obavljanja djelatnosti (član 58. stav 1).
(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i poslovođa, novčanom kaznom od 1.000 KM do 3.000 KM.
Prekršaji preduzetnika i poslovođe
(1) Novčanom kaznom od 1.000 KM do 3.000 KM kazniće se za prekršaj preduzetnik ako:
1) preduzetniku bez njegovog prisustva i bez zasnivanja radnog odnosa i angažovanja izvan radnog odnosa pomažu u poslovanju lica koja nisu članovi porodičnog domaćinstva starosti od 15 do 18 godina ili članovi koji nisu redovni učenici srednje škole, odnosno redovni studenti do 26 godine starosti ili članovi koji nisu korisnici penzije (član 12. stav 3. tačka 1),
2) preduzetniku koji ima status tradicionalnog zanata bez njegovog prisustva i bez zasnivanja radnog odnosa i angažovanja izvan radnog odnosa, a tokom izrade proizvoda starog ili umjetničkog zanata ili domaće radinosti, kao i u drugim poslovima koji su u vezi sa tim proizvodima, pomažu lica koja nisu članovi porodičnog domaćinstva (član 12. stav 3. tačka 2),
3) članovi porodičnog domaćinstva ne ispunjavaju odgovarajuće zdravstvene i druge uslove, a koji su posebnim propisima utvrđeni za djelatnost koju preduzetnik obavlja (član 12. stav 4).
(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i poslovođa, novčanom kaznom od 200 KM do 600 KM.
Prekršaji preduzetnika i poslovođe
(1) Novčanom kaznom od 400 KM kazniće se preduzetnik ako ne uplati godišnju članarinu Komori (član 87. stav 3).
(2) Za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i poslovođa, novčanom kaznom od 100 KM.
(3) Komora podnosi zahtjev za pokretanje prekršajnog postupka u slučaju iz stava 1. ovog člana.
Prekršaji jedinice lokalne samouprave
(1) Novčanom kaznom od 3.000 KM do 9.000 KM kazniće se za prekršaj odgovorno lice u jedinici lokalne samouprave u čijem sastavu je registracioni organ koji:
1) u postupku registracije preduzetnika ne unese u rješenje o registraciji sve obavezne elemente poslovnog imena (član 21. stav 9),
2) ne koristi jedinstvenu elektronsku aplikaciju u postupku registracije preduzetnika za unos, pregled podataka, dokumenata i izradu akata (član 39. stav 2),
3) ne obezbijedi ili ne održava računarsku opremu ili pristup internetu, koji su potrebni za korišćenje jedinstvene elektronske aplikacije (član 40. stav 2),
4) ne odluči o zahtjevu u roku od dva radna dana od dana dostavljanja urednog zahtjeva (član 51. stav 1),
5) kod elektronske provjere ispunjenosti svih ili dijela uslova ne odluči o zahtjevu u roku od dva radna dana od od dana kada je dostavljen posljednji podatak ili dokument koji je od značaja za odlučivanje (član 51. stav 2),
6) ne odluči o zahtjevu u roku od četiri radna dana od dana prestanka objektivnih okolnosti koje sprečavaju postupanje po zahtjevu (član 51. stav 3),
7) izvještaj iz člana 55. stav 1. ovog zakona u pisanom i elektronskom obliku na mjesečnom nivou ne dostavi organizacionoj jedinici nadležnoj za poslove inspekcijskog nadzora u jedinici lokalne samouprave (član 55. stav 2),
8) ne koristi jedinstvenu elektronsku aplikaciju za vođenje registra preduzetnika u elektronskom obliku (član 71. stav 2),
9) ne izda izvod ili uvjerenje ili potvrdu o podacima iz registra preduzetnika po zahtjevu zainteresovanog fizičkog ili pravnog lica, preduzetnika ili organa (član 72. stav 3),
10) na internet stranici jedinice lokalne samouprave u formi izvještaja ne objavi na mjesečnom nivou pregled osnovanih i odjavljenih preduzetnika, kao i preduzetnika koji su promijenili poslovno ime i sjedište (član 72. stav 7).
(2) Novčanom kaznom od 3.000 KM do 9.000 KM kazniće se za prekršaj odgovorno lice u jedinici lokalne samouprave koja za svoj registracioni organ ne obezbijedi organizacione, kadrovske, tehničke, finansijske i materijalne uslove za nesmetano sprovođenje postupka registracije preduzetnika (član 40. stav 1).
(3) Novčanom kaznom od 1.000 KM do 3.000 KM za prekršaj iz stava 1. ovog člana kazniće se i odgovorno lice u nadležnom registracionom organu.
(4) Novčanom kaznom od 500 KM do 1.500 KM kazniće se službenik registracionog organa koji tokom rada u jedinstvenoj elektronskoj aplikaciji ne postupa u skladu sa propisima kojima se uređuju elektronski potpis i elektronski dokument (član 40. stav 5).
GLAVA VII
PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE
Zajedničko obavljanje djelatnosti
(1) Preduzetnik koji je registrovan za zajedničko obavljanje djelatnosti nastavlja sa poslovanjem do:
1) promjene načina obavljanja djelatnosti iz zajedničkog u samostalno obavljanje (istupanje ortaka),
2) prenosa obavljanja djelatnosti na jedno lice,
3) prestanka obavljanja djelatnosti.
(2) Nakon stupanja na snagu ovog zakona, preduzetniku koji je registrovan za zajedničko obavljanje djelatnosti ne mogu pristupati novi ortaci.
(3) Izuzetno od stava 2. ovog člana, zajedničkom obavljanju djelatnosti mogu u sljedećim slučajevima pristupiti:
1) potomak, supružnik, sestra i brat preduzetnika koji ispunjava uslove iz člana 32. ovog zakona u slučaju kada jedan od ortaka ostvari pravo na penziju i ne namjerava da dalje posluje kao preduzetnik,
2) nasljednik preduzetnika u slučaju smrti jednog od ortaka, a u skladu sa pravilima za privremeni i trajni nastavak obavljanja djelatnosti iz čl. 67. i 68. ovog zakona.
(4) U slučaju iz stava 3. tačka 1) ovog člana uz zahtjev za registraciju pristupanja ortaka dostavljaju se i dokaz o ostvarivanju prava na penziju i ovjerena izjava ortaka kojom ovlašćuje potomka, supružnika, sestru ili brata da umjesto njega pristupe zajedničkom obavljanju djelatnosti.
(5) U slučaju iz stava 3. tačka 2) ovog člana uz zahtjev za registraciju pristupanja ortaka dostavljaju se izvod iz matične knjige umrlih za ortaka i odgovarajući dokumenti u skladu sa čl. 67. i 68. ovog zakona.
Usklađivanje poslovanja preduzetnika sa više registracija
(1) Fizičko lice koje se dva ili više puta registrovalo kao preduzetnik dužno je da svoje poslovanje uskladi na način da ima jednu registraciju u formi preduzetnika sa jednim sjedištem i jednom ili više izdvojenih jedinica.
(2) Usklađivanje iz stava 1. ovog člana preduzetnik je dužan izvršiti u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.
(3) Izuzetno od st. 1. i 2. ovog člana, preduzetnik nema obavezu usklađivanja poslovanja na način da ima jednu registraciju u formi preduzetnika u sljedećim slučajevima:
1) ako obavlja ili namjerava obavljati djelatnost koja se prema posebnom propisu može obavljati kao isključiva djelatnost,
2) ako ima registrovano samostalno i zajedničko obavljanje djelatnosti.
(4) Ministarstvo, po službenoj dužnosti i u roku od 60 dana od stupanja na snagu ovog zakona, dostavlja registracionim organima podatke o fizičkim licima koja su se dva ili više puta registrovala kao preduzetnici.
(5) U roku od 60 dana od od dana dostavljanja podataka, registracioni organi dostavljaju obavještenje preduzetnicima u vezi sa obavezom usklađivanja iz st. 1. i 2. ovog člana.
Status starog i umjetničkog zanata i domaće radinosti
Za preduzetnike koji imaju status starog i umjetničkog zanata i domaće radinosti nadležni registracioni organ po službenoj dužnosti izdaje rješenje o sticanju statusa tradicionalnog zanata.
Obaveza upisa aktivne adrese za prijem elektronske pošte
(1) Preduzetnik je dužan da u roku od dvije godine od dana stupanja na snagu ovog zakona upiše svoju aktivnu adresu za prijem elektronske pošte u registar preduzetnika.
(2) Preduzetnik može obaviti upis aktivne adrese za prijem elektronske pošte u registar preduzetnika u skladu sa članom 20. stav 2. ili članom 36. stav 4. ovog zakona.
Obaveza usklađivanja organizacije i rada Komore, udruženja i područnih komora
Komora, udruženja i područne komore koji su osnovani po ranije važećim propisima dužni su da usklade svoju organizaciju i rad u roku od godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.
Postupci započeti po propisima koji su važili do dana stupanja na snagu ovog zakona okončaće se po tim propisima.
(1) Ministar, u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona, donosi sljedeće podzakonske akte:
1) Pravilnik o preduzetničkim djelatnostima bez poslovnog prostora (član 6. stav 5),
2) Pravilnik o preduzetničkim djelatnostima u stambenom prostoru (član 6. stav 7),
3) Pravilnik o zanatskim djelatnostima (član 7. stav 4),
4) Pravilnik o tradicionalnim zanatima (član 9. stav 4),
5) Pravilnik o periodičnim djelatnostima (član 15. stav 6),
6) Pravilnik o zahtjevu za registraciju preduzetnika (član 35. stav 3),
7) Pravilnik o postupku elektronske registracije preduzetnika (član 50. stav 5),
8) Pravilnik o Registru preduzetnika (član 71. stav 5).
(2) APIF, uz saglasnost ministra, u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona donosi Pravilnik o Centralnom registru preduzetnika (član 74. stav 11).
Važenje ranijih podzakonskih akata
Do donošenja podzakonskih akata na osnovu ovog zakona primjenjuju se podzakonski akti doneseni na osnovu Zakona o zanatsko-preduzetničkoj djelatnosti ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 117/11, 121/12, 67/13, 44/16 i 84/19), ako sa njim nisu u suprotnosti.
Početak elektronske provjere ispunjenosti uslova i postupka elektronske registracije
(1) Postupak elektronske registracije i elektronska provjera ispunjenosti uslova iz člana 32. stav 1. ovog zakona, po službenoj dužnosti, počinju kada se steknu tehnički i drugi uslovi za njihovo sprovođenje.
(2) Vlada donosi odluku o ispunjenosti tehničkih i drugih uslova za sprovođenje jedne ili više od sljedećih radnji:
1) elektronske provjere ispunjenosti uslova za registraciju preduzetnika u evidencijama jedinstvenih matičnih brojeva, prebivališta i boravišta, ličnih karata i registra novčanih kazni,
2) elektronske provjere ispunjenosti uslova za registraciju preduzetnika u poreskim evidencijama,
3) postupka elektronske registracije preduzetnika.
Prestanak važenja ranijeg Zakona
Stupanjem na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o zanatsko-preduzetničkoj djelatnosti ("Službeni glasnik Republike Srpske", br. 117/11, 121/12, 67/13, 44/16 i 84/19).
Ovaj zakon objavljuje se u "Službenom glasniku Republike Srpske", a stupa na snagu 1. januara 2025. godine.