Nacrt zakona o posebnom registru i javnosti rada neprofitnih organizacija predstavlja diskriminaciju prema udruženjima građana koji se finansiraju od stranih donatora i jasno pokazuje da je namjera vlasti u Republici Srpskoj da ograniče rad organizacijama koje kritikuju njihov rad.
Udruženja građana i građanki uputila su inicijativu Ministarstvu pravde da povuče Nacrt zakona, naglašavajući u komentarima na sam Nacrt zakona da se on kosi ne samo sa standardima ljudskih prava, Konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, Ustavom Bosne i Hercegovine i Ustavom Republike Srpske, nego je u direktnoj suprotnosti sa više važećih zakona u Republici Srpskoj, kao što su Zakon o opštem upravnom postupku("Sl. glasnik RS", br. 13/2002, 87/2007 - ispr., 50/2010 i 66/2018), Zakon o upravnim sporovima("Sl. glasnik RS", br. 109/2005 i 63/2011), Zakon o parničnom postupku("Sl. glasnik RS", br. 58/2003, 85/2003, 74/2005, 63/2007, 105/2008 - odluka US, 45/2009 - odluka US, 49/2009, 61/2013 i 109/2021 - odluka US), Zakon o udruženjima i fondacijama, Zakon o računovodstvu i reviziji ("Sl. glasnik RS", br. 94/2015 i 78/2020), Zakon o inspekcijama ("Sl. glasnik RS", br. 113/2005, 1/2008 i 74/2010 - dr. zakon) itd. Nadalje, ovaj Nacrt zakona predstavlja nastavak aktivnosti na suzbijanju sloboda izražavanja i udruživanja, koje su započete inicijativom za kriminalizaciju klevete i uvrede, a nastavljene kroz napade na novinare, aktiviste i NVO.
Formulacije koje nudi predloženi Nacrt su strane domaćoj pravnoj teoriji, neprecizne, dvosmislene ili suvišne. Tako npr. termin “agent stranog uticaja” koji se pojavljuje u Nacrtu zakona zatičemo prvi put u pravnoj istoriji Bosne i Hercegovine i sama formulacija korišćena u njemu jasno predstavlja pokazatelj da tendencije ovog Nacrta jesu da pežorativno predstave rad udruženja građana. Podsjećamo da je prema Zakonu o udruženjima i fondacijama Republike Srpske ("Sl. glasnik RS", br. 52/2001 i 42/2005) udruženje “svaki oblik dobrovoljnog povezivanja više fizičkih ili pravnih lica radi unapređenja ili ostvarivanja nekog zajedničkog ili opšteg interesa ili cilja, u skladu sa Ustavom i zakonom, a čija osnovna svrha nije sticanje dobiti”.
Nacrtom se zabranjuje obavljanje političkih aktivnosti koje su toliko široko postavljene da mogu onemogućiti svako djelovanje udruženja građana u pravcu poboljšanja zakonske regulative i ostvarivanja bolje zaštite građana, zbog čega se udruženja i formiraju. Ograničavajući “političko djelovanje” i “političku aktivnost” (npr. podnošenje inicijative za predlaganje zakona) i uvodeći nadzor nad vrstom aktivnosti koju udruženja mogu provoditi, te uvodeći direktnu kontrolu kroz inspekcijski nadzor, ovaj Nacrt zakona opasno zadire u ustavom zagarantovana prava i slobode i ostavlja veliku mogućnost nadležnim institucijama da proizvoljnim tumačenjem zakona, zabrane rad organizacija čije djelovanje ne ide na ruku vlastima u Republici Srpskoj.
U javnosti se od strane vlasti pokušava predstaviti kako ne postoji regulativa u oblasti rada udruženja građana, kako udruženja ne rade transparentno i da nikome ne polažu račune. Međutim, ovo je apsolutna neistina, pravna regulativa postoji i udruženja su dužna da podnose različite izvještaje institucijama Republike Srpske, te svako udruženje, kao pravno lice, ima obavezu da preda završni finansijski izvještaj Agenciji za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF), da prilikom priliva finansijskih sredstava banci preda osnovu za priliv sredstava da bi ista mogli koristiti, te podliježe kontrolama Poreske uprave u Republici Srpskoj.
Osim nametanja dvostrukih obaveza sačinjavanja izvještaja, predloženi Nacrt etiketira i diskriminiše udruženja i fondacije iz Republike Srpske čije aktivnosti i projekte finansiraju strane vlade i organizacije, dok su iz Nacrta zakona izuzeta udruženja i fondacije koja se finansiraju iz javnih budžeta, a upravo su ti mehanizmi dodjele finanasijskih sredstava nedovoljno transparentni i izvor različitih političkih zloupotreba, posebno u predizbornom periodu.
Na kraju, i same institucije vlasti Republike Srpske se finansiraju kroz međunarodne projekte, iz istih izvora kao i udruženja građana, uključujući Evropsku uniju, USAID, različite međunarodne razvojne agencije, te se postavlja pitanje zbog čega se onda i institucije ne proglašavaju agentima stranog uticaja onda kada dobiju sredstva iz inostranstva?
Zbog toga je jasno da je svrha samog Nacrta poslati poruku građanima da su udruženja građana neprijatelji države i on predstavlja samo jedan korak u nizu višegodišnjih pokušaja vlasti u Republici Srpskoj da ograniče slobodu govora, okupljanja i udruživanja i uguše kritiku na sve načine, pa i metodama svojstvenim totalitarnim režimima.
Saopštenje potpisuju:
- Banjalučki centar za ljudska prava
- Banjalučki socijalni centar
- Centar za mlade “KVART”
- Centar za istraživanja i studije - GEA
- Centar za informativnu dekontaminaciju mladih Banja Luka
- Centar za životnu sredinu
- Društvo za Istraživanje i zaštitu biodiverziteta
- Fondacija “Udružene žene”
- Helsinški parlament građana Banjaluka
- Genesis project
- Moja Hercegovina
- Omladinska organizacija “Centar” Mrkonjić Grad
- Perpetuum mobile - Institut za razvoj mladih i zajednice
- SEMPER- Servis za medijsku profesionalnu edukaciju i razvoj
- Transparency international u BiH
- Udruženje građana “Impuls” Banjaluka
- Udruženje građana “eTrafika.net”
- Udruženje građana “UNSA Geto”
- Udruženje građana “Zdravo da ste”
- Udruženje za promociju evropskih standarda i unapređenje poslovnog ambijenta
- Udruženje “Romska djevojka - Romani ćej “
- Udruženje građana “Druga priča”
- Udruženje građana “Mikro mreža”
- Udruženje građana “Srce na dlanu”
- Udruženje za zaštitu životinja “Vardi”
- Udruženje građana “ToPeeR”
- Udruženje “Forum Žena” Bratunac
- Udruženje “Stop Mobbing”
- Udruženje građana “Radnička solidarnost u BiH”
- Udruženje građana “Restart”
- Udruženje “Prijatelji Srebrenice”
- Udruženje građana “Oštra nula”
- Udruženje građana “Budućnost” Modriča
- Udruženje građana “Put pravde”
- Udruženje građana “Korijeni” Ugljevik
Kompanija Paragraf Lex BA ne preuzima odgovornost za tačnost i istinitost informacija prenijetih iz spoljnih sadržaja, odnosno drugih izvora, kao i za štetu koja eventualno iz toga proistekne. Sve informacije objavljene u sekciji "Vijesti" su namijenjene u svrhu opšteg informisanja.
IZVOR: Vebsajt eTrafika, 13.04.2023.
Naslov: Redakcija