Zastava Srbije

OCJENA USTAVNOSTI I ZAKONITOSTI: Nije prihvaćena inicijativa za ocjenjivanje ustavnosti i zakonitosti Odluke o proglašenju vanrednog stanja za teritoriju Republike Srpske

04.05.2021.


  1. aprila 2021. godine, u Banjoj Luci je održana Dvije stotine i šezdeset i osma sjednica Ustavnog suda Republike Srpske (u daljnjem tekstu: Ustavni sud) na kojoj je odlučivano, u skladu sa Ustavom i zakonom utvrđenim nadležnostima ovoga suda, o saglasnosti zakona, drugih propisa i opštih akata sa Ustavom, odnosno o saglasnosti propisa i opštih akata sa zakonima Republike Srpske.

 Ustavni sud je, između ostalih odluka koje su usvojene na sjednici, donio i odluku u predmetu broj U-24/20. Ovom odlukom odlučeno je da se ne prihvata inicijativa za ocjenjivanje ustavnosti i zakonitosti Odluke o proglašenju vanrednog stanja za teritoriju Republike Srpske koju je donijela Narodna skupština Republike Srpske. Ustavni sud je, naime, ocijenio da je najviši zakonodavni organ Republike Srspke bio ovlašćen da na prijedlog Vlade Republike Srspke donese osporenu odluku kojom je, zbog nastale epidemiološke situacije usljed pojave korona virusa, proglasila vanredno stanje na teritoriji Republike Srpske. U vezi sa navedenim, Ustavni sud je uzeo u obzir i činjenicu da je Savjet ministara Bosne i Hercegovine, 17. marta 2020. godine, donio Odluku o proglašenju stanja prirodne ili druge nesreće na području Bosne i Hercegovine kako bi se smanjio rizik od ubrzanog širenja infekcije i omogućilo angažovanje dodatnih resursa za odgovor na ovu javnozdravstvenu prijetnju. Nastala epidemiološka situacija je, bez dileme, dovela do visokog stepena ugroženosti zdravlja i života građana, što, samo po sebi, po ocjeni Suda, predstavlja ugrožavanje bezbjednosti, kao i da je donošenje osporene odluke uslovljeno i činjenicom da su novonastale okolnosti, zbog postojećeg zdravstvenog rizika, onemogućile sazivanje i održavanje sjednica Narodne skupštine Republike Srpske. Prema mišljenju Ustavnog suda, zakonodavac je, dakle, shodno svojoj cjelishodnoj procjeni situacije nastale pojavom pandemije korona virusom donio osporenu odluku rukovodeći se, pri tom, prevashodno opštim interesom cjelokupne društvne zajednice i potrebom preduzimanja neophodnih mjera sa ciljem zaštite ovog intresa, koji je u ovom slučaju sadržan u zaštiti javnog zdravlja. Zbog toga je, po ocjeni Ustavnog suda, osporena odluka u cijelosti saglasna Ustavu Republike Srpske, te je u funkciji zaštite Ustavom zaštićenih vrijednosti.

 Nadalje, Ustavni sud je donio odluku broj U-17/20 kojom je utvrđeno da odredbe članova 5, 16, 18, 19, 20. i 32. Pravilnika o organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta Opštinske uprave Opštine Stanari nisu u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske i pojedinim zakonima. Ova nesaglasnost ogleda se u činjenici što donosilac osporenog pravilnika, načelnik Opštine Stanari, prilikom utvrđivanja potrebne stručne spreme za pojedina radna mjesta u opšštinskoj upravi nije uzeo u obzir posebne uslove koji su propisani Zakonom o službenicima i namještenicima u organima jedinice lokalne samouprave, kao ni zvanja koja se stiču završetkom visokog obrazovanja. Pored toga, budući da je važećim Zakonom o zaštiti od požara određeno da unutrašnju organizaciju i sistematizaciju radnih mjesta u teritorijalnoj vatrogasno-spasilačkoj jedinici propisuje skupština lokalne samouprave, a ne načelnik opštine, odnosno gradonačelnik, kao u konkretnom slučaju, Ustavni sud je ocijenio da regulisanje ove materije od strane načelnika Opštine Stanari nije bilo u njegovoj nadležnosti. Tako normirajući, donosilac ovoga opšteg akta je na drugačiji način regulisao ova pitanja u odnosu na važeća zakonska rješenja čime je došlo do povrede ustavnog načela zakonitosti.

 Ustavi sud je donio i odluke u predmetima broj U-25/20 i U-40/20 kojim je utvrdio da Zaključci Republičkog štaba za vanredne situacije o ograničenju i zabrani kretanja na teritoriji Republike Srpske od 31. marta, 6. aprila, 27. aprila i 5. maja 2020. godine, u vrijeme važenja, nisu bili u saglasnosti sa Ustavom, Zakonom o zaštiti i spasavanju u vanrednim situacijama i Zakonom o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti. Naime, Ustavni sud je utvrdio da je Republički štab za vanredne situacije, donoseći osporene zaključke, prekoračio svoja ovlašćenja operativno-stručnog tijela formiranog za koordinaciju i rukovođenje prilikom zaštite i spasavanja na teritoriji Republike, shodno relevantnim odredbama Zakona o zaštiti i spasavanju u vanrednim situacijama. Takođe, Ustavni sud je utvrdio da navedeni štab nije bio ovlašćen ni da, u smislu odgovarajućih odredaba Zakona o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti, ograniči kretanje u zaraženom i ugroženom području, a imajući u vidu nadležnosti ministra zdravlja i socijalne zaštite u ovom kontekstu. Naposljetku, Ustavni sud je konstatovao da se samo zakonom mogu uvesti ograničenja kretanja ukoliko je to neophodno radi zaštite bezbjednosti i zdravlja ljudi, te da Republički štab za vanredne situacije nije bio ovlašćen da osporenim aktima ograniči i zabrani kretanje na teritoriji Republike Srpske. Postupajući na ovakav način, ocijenio je Ustavni sud, ovo tijelo je, suprotno Ustavu, na sebe preuzelo zakonodavna ovlašćenja Narodne skupštine Republike Srpske, čime je postupilo suprotno zajemčenim načelima vladavine prava i podjele vlasti.

 Pored navedenih odluka Ustavni sud je donio i odluku u predmetu broj U-34/21. Ovom odlukom utvrđeno je da dio Tarife komunanlnih taksi Odluke o komunalnim taksama opštine Šipovo nije u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske i Zakonom o komunalnim taksama. Utvrđena nesaglasnost ogleda se tome što Zakon o komunalnim djelatnostima ne sadrži ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da prilikom određivanja visine lokalnih komunalnih taksi može propisivati druge kriterijume osim onih koji su predviđeni navedenim zakonom. S obzirom na to da skupština jedinice lokalne samouprave, dakle, ne može samostalno utvrđivati kriterijume za različito određivanje visine komunalne takse zavisno od drugih elemenata poslovanja obveznika, Ustavni sud je ocijenio da je Skupština opštine Šipovo postupila suprotno Zakonu o komunalnim djelatnostima. Ovo radi toga jer je osporenom tarifom propisala različite iznose predmetnih taksa za rad postrojenja koja se bave istom djelatnošću, tj. proizvodnjom električne energije, a na osnovu kriterijuma koji se tiču različite količine proizvedene energije. Time je Skupština Opštine Šipovo prekoračila svoja ovlašćenja, te tako intervenisala u zakonsku materiju, čime su povrijeđena ustavna načela vladavine prava i podjele vlasti.

 Naposljetku, Ustavni sud je pored pomenutih odluka na sjednici donio i odluku broj U-36/20 kojom je, između ostalog, utvrdio da član 12. Pravilnika o tehničkim karakteristikama računarskog sistema za nadzor nad priređivanjem igara na sreću nije u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske i Zakonom o igrama na sreću. Neustavnost ove odredbe Pravilnika, kojeg je donio ministar finansija u Vladi Republike Srpske, a kojom je priređivačima igara na sreću propisano plaćanje troškova obezbjeđivanja računarskog sistema, Ustavni sud je utvrdio s obzirom na to da ministar nije imao ovlašćenje da propiše ove troškove. Naime, budući da nijedna odredba Zakona o igrama na sreću priređivačima igara na sreću ne propisuje obavezu plaćanja navedenih troškova, Ustavni sud je ocijenio da je ministar donošenjem osporene norme prekoračio granice ovlašćenja koja su mu data zakonom, čime je došlo do povrede ustavnog načela zakonitosti.

 Ustavni sud je, pored navedenih odluka, donio odluke i u predmetima broj U-35/20, U-38/20, U-41/20 i U-43/20, a kojim su odbijeni prijedlozi, odnosno nisu prihvaćene inicijative za pokretanje postupka za ocjenu ustavnosti pojedinih odredaba Zakona o advokaturi, Zakona o prekršajima i Zakona o socijalnoj zaštiti, te za ocjenu ustavnosti i zakonitosti pojedinih podzakonskih akata.


IZVOR: Izvor: Vebsajt Ustavnog suda RS, 29.04.2021.

Naslov: Redakcija