Zastava Srbije

OCJENA USTAVNOSTI I ZAKONITOSTI: Neustavne pojedine odredbe Zakona o posebnom registru lica pravosnažno osuđenih za krivična djela seksualne zloupotrebe i iskorištavanja djece i dva podzakonska akta

28.05.2021.


26. maja 2021. godine, u Banjoj Luci Ustavni sud Republike Srpske (u daljnjem tekstu: Ustavni sud) održao Dvije stotine i šezdeset i devetu redovnu sjednicu na kojoj je odlučivao o ustavnosudskim predmetima iz svojih Ustavom utvrđenih nadležnosti.

Ustavni sud je na ovoj sjednici, među ostalim odlukama, donio i odluku u predmetu broj U-30/20 kojom je utvrđeno da član 58. stav 1. u dijelu koji glasi "originalan" i član 58. stav 2. Pravilnika o sadržaju, obimu i načinu ostvarivanja prava na zdravstvenu zaštitu ("Sl. glasnik RS", br. 102/2011, 117/2011, 128/2011, 101/2012, 28/2016, 83/2016, 109/2017, 115/2017, 17/2018, 53/2018, 59/2018, 112/2018, 17/2019, 98/2019, 21/2020 i 19/2021), kojeg je donio Upravni odbor Fonda zdravstvenog osiguranja Republike Srpske, nisu u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske i pojedinim zakonima. Ustavni sud je utvrdio neustavnost i nezakonitost osporenog normiranja, kojim su propisani uslovi za ostvarenje prava na refundaciju troškova liječenja, s obzirom na to što je donosilac navedenog akta prekoračio granice svojih ovlašćenja koje su mu date Zakonom o opštem upravnom postupku ("Sl. glasnik RS", br. 13/2002, 87/2007 - ispr., 50/2010 i 66/2018), Zakonom o zdravstvenom osiguranju ("Sl. glasnik RS", br. 18/1999, 51/2001, 70/2001, 51/2003, 57/2003 - ispr.,17/2008, 1/2009, 106/2009, 39/2016 - odluka US, 110/2016, 94/2019 i 44/2020 - dr. uredba) i Zakonom o zdravstvenoj zaštiti("Sl. glasnik RS", br. 106/2009 i 44/2015), čime je ujedno došlo do povrede i ustavnog načela zakonitosti.

 Na istoj sjednici Ustavni sud je takođe donio i odluku broj U-44/20. Ovom odlukom utvrđeno je da član 7. stav 4. Uredbe o stambenom zbrinjavanju porodica poginulih boraca i ratnih vojnih invalida Odbrambeno-otadžbinskog rata Republike Srpske ("Sl. glasnik RS", br. 26/2019, 51/2020 - odluka US i 77/2020) nije u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske i Zakonom o Vladi Republike Srpske ("Sl. glasnik RS", br. 118/2008). Ocjenjujući neustavnost i nezakonitost navenog člana, kojim je određeno da u slučaju smrti podnosioca zahtjeva za stambeno zbrinjavanje postupak mogu nastaviti lica koja su sa podnosiocem zahtjeva bodovana po ovoj uredbi, Ustavni sud je konstatovao da je Vlada ovakvim normiranjem prekoračila svoja ustavna i zakonska ovlaštenja. Naime, Ustavni sud smatra da su pitanja aktivne legitimacije i pravnog interesa za vođenje upravnog postupka bez dileme zakonska materija, te da, stoga, određivanje lica koja u slučaju smrti podnosioca zahtjeva imaju pravo nastaviti postupak stambenog zbrinjavanja, nije u nadležnosti Vlade. U konkretnom slučaju, po ocjeni Ustavnog suda, osporena norma Uredbe je procesnopravnog karaktera, tako da je, prema ustavnim ovlašćenjima, isključivo zakonodavac nadležan da uređuje sve osnovne segmente upravnog postupka, ta tako i pitanja koja je neosnovano normirala Vlada podzakonskim aktom.

Pored navedenih odluka, Ustavni sud je donio i odluku broj U-50/20, kojom je utvrđeno da član 3. stav 2. Zakona o posebnom registru lica pravosnažno osuđenih za krivična djela seksualne zloupotrebe i iskorištavanja djece ("Sl. glasnik RS", br. 31/2018) nije u saglasnosti sa Ustavom Republike Srpske. Navedenom normom propisano je da se u predmetni Registar upisuju i lica koja su pravosnažno osuđena za krivična djela protiv polnog integriteta izvršena na štetu djece i maloljetnih lica i prema zakonima koji su prestali da važe. Po ocjeni Ustavnog suda, osporena norma Zakona nije u saglasnosti sa ustavnom normom kojom je utvrđeno da zakoni, drugi propisi i opšti akti ne mogu imati povratno dejstvo, te da se samo zakonom može odrediti da pojedine njegove odredbe, ako to zahtjeva opšti interes utvrđen u postupku donošenja zakona, imaju povratno dejstvo. Ustavni sud smatra, naime, da je Narodna skupština prilikom donošenja sporne odredbe bila obavezna da se izjasni o postojanju opšteg interesa u postupku donošenja zakona koji zahtijeva da ova odredba ima povratno dejstvo. S obzirom na to da se Narodna skupština nije izjasnila o postojanju opšteg interesa, niti se ova okolnost može utvrditi iz obrazloženja Zakona, Ustavni sud je odlučio da osporena odredba nije u saglasnosti sa navedenom ustavnom normom i načelom ustavnosti akata.

Ustavni sud je, pored navedenih odluka kojima je utvrdio postojanje povrede Ustava, donio odluke i u predmetima broj U-45/20, U-54/20 i U-18/20 kojim nisu prihvaćene inicijative za pokretanje postupka za ocjenjivanje ustavnosti pojedinih akata o promjenama Ustava i podzakonskih normativnih akata, te odbačen prijedlog za rješavanje sukoba nadležnosti. U predmetima broj U-15/20, U-49/20, U-51/20 Ustavni sud je obustavio postupke, jer su prestali postojati procesni uslovi za njihovo daljnje vođenje.


IZVOR: Vebsajt Ustavnog suda RS, 25.05.2021.

Naslov: Redakcija