Zastava Srbije | Zastava Crne Gore

NACRT ZAKONA O PORESKOM SISTEMU REPUBLIKE SRPSKE

10.01.2017.


NACRT ZAKONA O PORESKOM SISTEMU REPUBLIKE SRPSKE

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se poreski sistem Republike Srpske, kao i uspostavljanje i vođenje Registra poreskih i neporeskih davanja.

Član 2.

(1) Poreski sistem Republike Srpske predstavlja skup svih poreskih i neporeskih davanja koja se plaćaju u Republici Srpskoj.

(2) Poreskim davanjima, u smislu ovog zakona, smatraju se sva prinudna, nepovratna davanja za koja poreski obveznik ne ostvaruje direktnu korist ili protivuslugu.

(3) Neporeskim davanjima, u smislu ovog zakona, smatraju se davanja za koja obveznik ostvaruje direktnu korist ili protivuslugu.

Član 3.

Cilj ovog zakona je obezbjeđenje optimalnog poreskog opterećenja u Republici Srpskoj, kao i zaštita integriteta poreskih obveznika.

Član 4.

(1) Poreska i neporeska davanja koja se plaćaju na teritoriji Republike Srpske mogu se uvoditi, ukidati i mijenjati isključivo zakonom.

(2) Poreski podsticaji, oslobađanja od poreza i umanjenja osnovice ili stope mogu se uvoditi, ukidati i mijenjati isključivo zakonom.

(3) Visina svakog pojedinačnog poreskog i neporeskog davanja obavezno je određena ili jasno odrediva zakonom.

(4) Obveznik poreskog ili neporeskog davanja obavezno se određuje zakonom.

Član 5.

(1) Izuzetno od člana 4. ovog zakona, ukoliko je zakonom kojim je uvedeno neporesko davanje utvrđen jasan pravni osnov, mijenjanje osnovice, stope ili iznosa neporeskog davanja može se vršiti i podzakonskim aktom, uz prethodnu saglasnost Vlade Republike Srpske (u daljem tekstu: Vlada).

(2) Uz podzakonski akt iz stava 1. ovog člana objavljuje se i saglasnost Vlade na taj akt.

Član 6.

(1) Sva poreska i neporeska davanja imaju karakter javnog prihoda.

(2) Prije početka plaćanja, akt koji sadrži naziv svakog poreskog i neporeskog davanja, njegov iznos, način utvrđivanja obaveze, obveznik i korisnik prihoda obavezno se objavljuje u "Službenom glasniku Republike Srpske", odnosno u službenom glasilu jedinice lokalne samouprave.

(3) Pored objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srpske", akt iz stava 1. ovog člana objavljuje se i na zvaničnoj internet stranici obrađivača tog akta.

Član 7.

Poreski sistem Republike Srpske čine:

1)         poreska davanja:

1. porez na dobit,

2. porez na dohodak,

3. porez na nepokretnosti,

4. porez na upotrebu, držanje i nošenje dobara,

5. porez na dobitke od igara na sreću,

6. porez na dodanu vrijednost,

7. akcize,

8. carine,

2)         neporeska davanja:

1. doprinos za penzijsko i invalidsko osiguranje,

2. doprinos za zdravstvenu zaštitu,

3. doprinos za dječju zaštitu,

4. doprinos za osiguranje od nezaposlenosti,

5. doprinos za profesionalnu rehabilitaciju i zapošljavanje invalida,

6. putarina,

7. koncesione naknade,

8. naknade za vode,

9. naknade za šume,

10. naknade za lovstvo,

11. naknade za zaštitu životne sredine,

12. naknade iz oblasti saobraćaja,

13. naknade iz oblasti uređenja prostora i građenja,

14. naknade za priređivanje igara na sreću,

15. naknade iz oblasti poljoprivrede,

16. naknade iz oblasti rudarstva i geologije,

17. naknade iz oblasti metrologije,

18. naknade iz oblasti veterinarstva,

19. naknade iz oblasti zaštite zdravlja,

20. naknade iz oblasti civilne zaštite,

21. naknade licima na koja su prenesena javna ovlaštenja,

22. naknade koje se plaćaju ovlaštenim regulatornim tijelima u Republici Srpskoj,

23. republičke administrativne takse,

24. gradske administrativne takse,

25. opštinske administrativne takse,

26. sudske takse,

27. komunalne takse,

28. novčane kazne i

29. članarine.

Član 8.

(1) Svako pojedinačno poresko davanje u Republici Srpskoj obavezno je usklađeno sa načelom zakonitosti, srazmjernosti i racionalnosti.

(2) Svako pojedinačno neporesko davanje u Republici Srpskoj obavezno je usklađeno sa načelom zakonitosti, ekvivalentnosti i racionalnosti.

(3) Načelo zakonitosti, u smislu st. 1. i 2. ovog člana, znači da je svako poresko i neporesko davanje zakonom uvedeno, ukinuto ili zamijenjeno u poreskom sistemu.

(4) Načelo srazmjernosti, u smislu stava 1. ovog člana, znači da se visina svakog poreskog davanja utvrđuje u skladu sa ekonomskom snagom poreskog obveznika.

(5) Načelo ekvivalentnosti svakog pojedinačnog neporeskog davanja, u smislu stava 2. ovog člana, znači da se visina svakog davanja određuje tako da je ekvivalentna vrijednosti dobijene u javnim dobrima ili uslugama za koji se plaća.

(6) Načelo racionalnosti svakog pojedinačnog poreskog i neporeskog davanja, u smislu st. 1. i 2. ovog člana, znači da troškovi ubiranja tog davanja ne mogu biti veći od visine tog davanja.

Član 9.

(1) Ovlašteni obrađivači zakona kojima se uvode, mijenjaju ili ukidaju neporeska davanja, dužni su da prije upućivanja nacrta, odnosno prijedloga zakona Vladi radi usvajanja, pribave mišljenje Ministarstva finansija (u daljem tekstu: Ministarstvo) za taj zakon, uz koji se obavezno dostavlja analiza opravdanosti uvođenja, mijenjanja ili ukidanja svakog pojedinačnog davanja koje je sadržano u predloženom tekstu zakona.

(2) Ovlašteni predlagači zakona kojima se uvode, mijenjaju ili ukidaju neporeska davanja, dužni su, prije predlaganja tog zakona Narodnoj skupštini Republike Srpske, pribaviti mišljenje Ministarstva za taj zakon uz koji se obavezno dostavlja analiza opravdanosti uvođenja, mijenjanja ili ukidanja svakog pojedinačnog davanja koje je sadržano u predloženom tekstu zakona.

(3) Analiza iz st. 1. i 2. ovog člana sadrži razloge uvođenja, mijenjanja ili ukidanja pojedinačnog davanja, opravdanost uvođenja, mijenjanja ili ukidanja pojedinačnog davanja, te analizu efekata uvođenja, mijenjanja ili ukidanja tog davanja na poslovne subjekte ili građane.

(4) Ministarstvo dostavlja obrađivaču, odnosno ovlaštenom predlagaču zakona, mišljenje o opravdanosti uvođenja, ukidanja ili mijenjanja pojedinačnog davanja predloženog zakonom u odnosu na poreski sistem i poresku politiku Republike Srpske, u smislu st. 1. i 2. ovog člana, izrađeno na osnovu analize obrađivača zakona.

(5) Analiza iz st. 1. i 2. ovog člana i mišljenje iz stava 4. ovog člana čine sastavni dio obrazloženja nacrta, odnosno prijedloga zakona koji se upućuje Narodnoj skupštini Republike Srpske.

Član 10.

(1) Republički organi i organizacije, jedinice lokalne samouprave, subjekti na koje su prenesena javna ovlaštenja i ovlaštena regulatorna tijela dužni su da prije donošenja podzakonskog akta iz člana 5. stav 1. ovog zakona pribave saglasnost Vlade.

(2) U slučaju iz stava 1. ovog člana predlagač podzakonskog akta dužan je da uz prijedlog akta dostavi analizu opravdanosti visine svakog pojedinačnog neporeskog davanja koje je sadržano u predloženom tekstu akta.

(3) Vlada daje saglasnost u pogledu opravdanosti visine predloženog pojedinačnog neporeskog davanja.

(4) U pogledu izrade analize iz stava 2. ovog člana i mišljenja Ministarstva shodno se primjenjuju odredbe člana 9. st. 3. i 4. ovog zakona.

Član 11.

Prilikom izrade analize opravdanosti uvođenja, mijenjanja ili ukidanja neporeskih davanja naročito se vodi računa o sljedećem:

1) usklađenosti sa svakim pojedinačnim načelom poreskog sistema,

2) izdašnosti (broj platilaca, visina prikupljenih sredstava),

3) konkurentnosti (uporedivost tog neporeskog davanja sa istim ili sličnim davanjem sa zemljama u regionu) i

4) jednostavnosti i cilju uvođenja, mijenjanja ili ukidanja tog davanja.

Član 12.

(1) Ministarstvo uspostavlja i vodi Registar poreskih i neporeskih davanja (u daljem tekstu: Registar).

(2) Registar sadrži pregled svih pojedinačnih vrsta poreskih i neporeskih davanja koja plaćaju pravna i fizička lica u Republici Srpskoj na osnovu zakona Republike Srpske, osim poreskih i neporeskih davanja koja su uvedena u poreski sistem propisima iz oblasti indirektnih poreza, akciza i carina.

(3) Početni Registar utvrđuje Vlada na prijedlog Ministarstva u roku od 90 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona, na osnovu propisa kojima su uvedena poreska i neporeska davanja.

(4) Obveznici poreskih i neporeskih davanja, nadležna ministarstva i institucije mogu u roku od 60 dana od dana objavljivanja početnog Registra dati Ministarstvu primjedbe na sadržaj Registra.

(5) Poslije isteka roka iz stava 4. ovog člana, Ministarstvo u narednih 60 dana vrši analizu osnovanosti dostavljenih primjedaba i vrši izmjene podataka u početnom Registru.

(6) Poslije isteka roka iz stava 5. ovog člana, podaci u Registru su konačni.

(7) Sva poreska i neporeska davanja koja nisu unesena u Registar ne stvaraju obavezu plaćanja, a predlagač propisa u kojem su sadržana takva davanja dužan je da pokrene proceduru njihovog brisanja iz tog propisa po hitnom postupku.

(8) Ministarstvo mijenja podatke u Registru nakon stupanja na snagu zakona, odnosno propisa, kojim se uvodi, ukida ili mijenja pojedinačno poresko ili neporesko davanje.

(9) Registar je javan i objavljuje se na internet stranici Ministarstva.

(10) Ministar donosi pravilnik kojim se uređuje postupak uspostavljanja Registra, kao i ažuriranje podataka u Registru.

Član 13.

U Registar neće biti upisana poreska i neporeska davanja utvrđena suprotno odredbama ovog zakona.

Član 14.

Ciljevi uspostavljanja Registra su zaštita poreskih obveznika i jačanje pravne sigurnosti putem:

1) zaštite načela, propisanih ovim zakonom, na kojima počiva poreski sistem Republike Srpske,

2) obezbjeđivanja transparentnosti naplate javnih prihoda,

3) uspostavljanja osnove za praćenje i analiziranje opterećenja građana i privrednih subjekata plaćanjem javnih prihoda,

4) podrške uspostavljanju trajnog sistema unapređivanja poslovnog okruženja i povećanja konkurentnosti privrede i

5) obezbjeđenja optimalnog poreskog opterećenja.

Član 15.

(1) Ministarstvo jednom godišnje vrši analizu opterećenosti privrede i stanovništva poreskim i neporeskim davanjima iz Registra.

(2) U analizi se obavezno koriste sljedeći pokazatelji:

1) globalnog fiskalnog opterećenja – stopa fiskalnog opterećenja na bazi konsolidovanih obaveznih fiskalnih davanja i stopa konsolidovanih javnih prihoda,

2) parcijalnog fiskalnog opterećenja – stopa opterećenja jednom vrstom poreza, stopa opterećenja na lokalnom nivou, stopa opterećenja prosječnog poreskog obveznika i stopa opterećenosti poreske osnovice,

3) stopa pokrića troškova javnog dobra ili usluge naknadom koja se plaća za njeno korištenje i

4) stopa pokrića ukupnih troškova naplate pojedinačnog javnog prihoda ukupno ostvarenim prihodom od njegove naplate u toku godine.

(3) Ministar donosi pravilnik kojim se uređuju metode i način vršenja analize iz stava 1. ovog člana i člana 9. ovog zakona.

Član 16.

Na osnovu analize Registra iz člana 15. ovog zakona, Vlada vrši ocjenu osnovanosti svakog pojedinačnog poreskog i neporeskog davanja u Republici Srpskoj i u okviru Programa ekonomskih reformi Republike Srpske daje smjernice i dinamiku usklađivanja tih davanja sa načelima iz člana 8. ovog zakona.

Član 17.

Nadzor nad sprovođenjem ovog zakona vrši Ministarstvo.

Član 18.

U roku od 60 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona ministar će donijeti:

1) Pravilnik o načinu i postupku uspostavljanja i vođenja Registra (član 12. stav 10) i

2) Pravilnik o metodama i načinu vršenja analiza opravdanosti poreskih i neporeskih davanja (član 15. stav 3).

Član 19.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srpske".

IZ OBRAZLOŽENJA

I USTAVNI OSNOV

Ustavni osnov za donošenje Zakona o poreskom sistemu Republike Srpske sadržan je u tački 7. Amandmana XXXII, kojim je zamijenjen član 68. Ustava Republike Srpske, a kojim je propisano da Republika uređuje i obezbjeđuje bankarski i poreski sistem.

Takođe, ustavno-pravni osnov za donošenje ovog zakona nalazi se i u čl. 62. i 63. Ustava Republike Srpske, koji sadrže osnovna načela fiskalnog sistema Republike Srpske.

Tim članovima propisano je da Republika i opština budžetom utvrđuju javne prihode i rashode, a da su sredstva budžeta porezi, takse i drugi zakonom utvrđeni prihodi.

Članom 63. Ustava Republike Srpske propisano je da je obaveza plaćanja poreza opšta i utvrđuje se prema ekonomskoj snazi obveznika.

Članom 70. tačka 2. Ustava Republike Srpske, propisano je da Narodna skupština donosi zakone, druge propise i opšte akte.

IV RAZLOZI ZA DONOŠENJE ZAKONA

Optimalno poresko opterećenje i obezbjeđenje potpunog sprovođenja načela pravne sigurnosti su zahtjevi postavljeni pred svaku fiskalnu vlast prilikom kreiranja poreskog sistema jedne zemlje. Ustavom Republike Srpske utvrđena su ova dva načela čija primjena se mora obezbijediiti kroz zakonske norme. Pravila kreiranja i uspostavljanja fiskalnog sistema u Republici Srspskoj sadržana su u Zakonu o budžetskom sistemu Republike Srpske, Zakonu o zaduživanju, dugu i garancijama, te Zakonu o fiskalnoj odgovornosti. Da bi se pravila ukupnog fiskalnog sistema utvrdila zakonskim normama neophodno je kroz donošenje ovog zakona, posmatrano iz aspekta poreskog obveznika, utvrditi i pravila poreskog sistema Republike Srpske.

Predloženi zakon, dakle ima za cilj stvaranje pravila na osnovu kojih će uvođenje, mijenjanje ili ukidanje bilo kojeg poreskog ili neporeskog davanja u Republici Srpskoj biti u funkciji kreiranja optimalnog poreskog opterećenja svih poreskih obveznika Republike Srpske. Predloženi zakon sadrži više poreskih pravila koja služe tom cilju. Njime se razrađuju ustavne norme o zakonitosti javnih prihoda, te oporezivanju prema ekonomskoj snazi poreskog obveznika. Naime, poreska i neporeska davanja (javni prihodi), prema eksplicitnoj ustavnoj normi, mogu se u pravni sistem Republike Srpske uvoditi samo zakonom čime se obezbjeđuje prioritetno pravna sigurnost i integritet svih poreskih obveznika u plaćanju poreza i neporeskih davanja. Predmetnim zakonom stvara se zakonski osnov za uspostavljanje Registra poreskih i neporeskih davanja Republike Srpske koji predstavlja skup svih davanja koja plaćaju poreski obveznici u Republici Srpskoj – fizička ili pravna lica.

Ustav Republike Srpske podrazumijeva finansiranje javne potrošnje kroz naplatu javnih prihoda proporcionalnu ekonomskoj snazi obveznika, a jedino je Republika Srpska, kroz zakonodavnu funkciju, ovlaštena za uređivanje poreskog sistema. Cilj uspostavljanja Registra poreskih i neporeskih davanja je jačanje transparentnosti uvođenja i naplate javnih prihoda, jačanje javne kontrole nad fiskalnim opterećenjem privrede i građana, te saradnja vlasti, građana i privrede u kreiranju povoljnijeg poslovnog ambijenta koji će doprinositi povećanju konkurentnosti domaće privrede i rastu životnog standarda stanovništva. Kroz ostvarivanje ovih ciljeva uspostaviće se fiskalni sistem u kome je fiskalno opterećenje obveznika zasnovano isključivo na zakonima i proporcionalno je njegovoj ekonomskoj snazi. Kao što je naprijed i pomenuto, to su dva osnovna principa na kojima počiva fiskalni sistem Republike Srpske. Kroz njihovu zakonsku afirmaciju fiskalni sistem Republike Srpske stiče pravnu, ekonomsku i moralnu utemeljenost.

Poseban značaj u okviru Fiskalnog registra imaju neporeska davanja. Pod neporeskim davanjima podrazumijevaju se sva obavezna davanja, uvedena zakonima koja obveznik uplaćuje u korist institucija Republike Srpske, lokalne samouprave ili drugim tijelima na koja su prenesena javna ovlašćenja, a da pri tome, uplatilac dobija ekvivalent u vrijednosti dobra ili usluge. Uplatilac neporeskog davanja često ne dobija za uzvrat nikakvu uslugu ili dobro ili je vrijednost dobijene usluge ili dobra manja, odnosno troškovi njihovog nastanka su znatno niži od uplaćenog iznosa neporeskog davanja. Zbog takve prirode neporeskih davanja, Vlada Republike Srpske se opredijelila da unapređuje poslovno okruženje kroz reformu neporeskih davanja.

Predloženi zakon i Registar koji će biti uspostavljen na osnovu tog zakona predstavljaju prvi i najznačajniji korak u reformi neporeskih davanja u Republici Srpskoj, na osnovu kojih će se vršiti redovne analize opravdanosti svakog pojedinog poreskog i neporeskog davanja na bazi kojih će kroz program ekonomskih reformi biti predloženo smanjenje, ukidanje ili mijenjanje pojedinog neporeskog davanja.

Poreski sistem Republike Srpske čini skup svih davanja koja se uvode različitim materijalnim propisima, a čija visina se često utvrđuje podzakonskim aktima jedinica lokalne samouprave, te drugim institucijama na koja su prenesena javna ovlaštenja. Da bi se obezbijedilo ostvarivanje prethodno navedenih ciljeva, prioritetno je neophodno na jednom mjestu obezbijediti pregled svih davanja, te kroz sagledavanje ukupnosti poreskog opterećenja poreskih obveznika sa jedne strane, i ukupnosti finansiranja javnih potreba, sa druge strane, unaprijediti poreski sistem Republike Srpske koji obezbjeđuje zaštitu integriteta poreskih obveznika, njihovo optimalno opterećenje, i konačno zaštitu načela pravne sigurnosti na najbolji način.

V OBRAZLOŽENJE PREDLOŽENIH RJEŠENJA

Članom 1. određuje se predmet uređivanja ovog zakona, poreski sistem, kao i uspostavljanje i vođenje registra poreskih i neporeskih davanja Republike Srpske.

Članom 2. definiše se šta predstavlja poreski sistem. Poreski sistem Republike Srpske predstavlja skup svih poreskih i neporeskih davanja koja poreski obveznici plaćaju u Republici Srpskoj. Ova definicija je utvrđena u odnosu na onoga ko plaća poreska i neporeska davanja u Republici Srpskoj. Pod poreskim davanjima smatraju se prinudna nepovratna davanja za koja poreski obveznik ne ostvaruje direktnu korist ili protivuslugu, a pod neporeskim davanjima smatraju se davanja za koja obveznik ostvaruje direktnu korist ili protivuslugu. Na osnovu plaćenih poreskih davanja poreski obveznik ostvaruje indirektne koristi ili protivusluge koje se odražavaju u besplatnom školovanju, održavanju i izgradnji infrastrukture, održavanju javnog reda i mira, finansiranju socijalnih davanja, podsticajima, subvencijama i mnogim drugim koristima koje se ostvaruju kroz finansiranje javne potrošnje. Plaćanjem neporeskih davanja poreski obveznik ostvaruje direktnu korist ili protivuslugu – penziju, zdravstveno osiguranje, korištenje prirodnog dobra, uslugu javnog organa i slično.

Članom 3. utvrđen je cilj ovog zakona kao obezbjeđenje optimalnog poreskog opterećenja u Republici Srpskoj, kao i zaštita integriteta poreskih obveznika. Ovaj zakon pored posebnih, ima i ovaj opšti cilj, koji se obezbjeđuje primjenom normi ovog zakona, kojima se utvrđuju pravila donošenja akata kojima se uvode, mijenjaju ili ukidaju pojedina poreska ili neporeska davanja u poreskom sistemu Republike Srpske.

Čl. 4. i 5. predstavlja zakonsku razradu ustavnog načela da se samo zakonom mogu uvoditi javni prihodi. Dakle, ovim članom određeno je da se poreska i neporeska davanja u Republici Srpskoj mogu uvoditi, ukidati i mijenjati isključivo zakonom, te da se poreski podsticaji, oslobađanja ili umanjenje poreske osnovice, takođe mogu uređivati isključivo zakonom. Ovakvo određivanje ima za cilj jasno obezbjeđivanje pravne sigurnosti u poreskom sistemu Republike Srpske za sve poreske obveznike kojima mora biti u zakonu jasno određena njihova poreska obaveza. Visina pojedinog poreskog i neporeskog davanja mora biti određena ili jasno odrediva zakonom. Ova odredba je takođe u funkciji načela pravne sigurnosti, ali i u skladu sa podjelom nadležnosti u Republici Srpskoj, jer jedinice lokalne samouprave utvrđuju visinu svojih izvornih prihoda na osnovu jasnog pravnog osnova utvrđenog u zakonu, i to odlukama koje donose lokalni parlamenti. Takođe, podzakonskim aktima, na osnovu jasnog zakonskog osnova visinu poreskog ili neporeskog davanja određuju i tijela na koja su prenesena javna ovlaštenja, te regulatorno-nadzorni organi javnog sektora. Da bi se u ovom slučaju obezbijedilo da se ta poreska i neporeska davanja utvrđuju u skladu sa načelima ovog zakona, predloženo je u članu 5. da saglasnost na te podzakonske akte vrši Vlada Republike Srpske. Na ovaj način ostvaruje se jedinstvenost u uređivanju poreskog sistema Republike Srpske od Republike.

Članom 6. obezbjeđuje se transparentnost svih poreskih i neporeskih davanja u poreskom sistemu i praktično znači da niko ne može uvesti, mijenjati ili određivati visinu davanja aktom koji nije objavljen u "Službenom glasniku Republike Srpske". Ovo se naročito odnosi na podzakonske akte koji donose tijela na koja su prenesena javna ovlaštenja i regulatorno-nadzorne organe javnog sektora. Svakom poreskom obvezniku mora biti javno dostupan akt na osnovu kojeg mora izvršiti određeno plaćanje. Određeno je ovim članom da se svi ti akti objavljuju i na zvaničnoj internet stranici organa koji je obrađivač tog akta.

Članom 7. taksativno su navedena poreska i neporeska davanja koja čine poreski sistem Republike Srpske. U okviru poreskog sistema Republike Srpske navedeni su indirektni porezi, iako Republika Srpska nema direktnu nadležnost njihovog određivanja, međutim to su porezi koje plaćaju poreski obveznici Republike Srpske, pa je sasvim opravdano da predstavljaju dio poreskog sistema Republike Srpske. Osim toga, Republika Srpska ima nadležnost u utvrđivanju indirektnih poreza kroz Upravni odbor Uprave za indirektno oporezivanje BiH, u okviru kojeg je po funkciji član ministar finansija bez čijeg glasa se ne može donijeti odluka u okviru tog odbora koja se odnosi na stope i visinu indirektnih poreza. Dakle, poreska davanja su porezi, dok su sva ostala davanja neporeska – doprinosi, naknade, takse, članarine jer za ta neporeska davanja poreski obveznici ostvaruju direktnu korist.

Članom 8. određena su načela poreskog sistema Republike Srpske i to načelo zakonitosti, srazmjernosti i racionalnosti poreskih davanja i načelo zakonitosti, ekvivalentnosti i racionalnosti neporeskog davanja. Načelo zakonitosti znači da svako poresko i neporesko odavanje mora biti uvedeno, ukinuto ili zamijenjeno zakonom, načelo srazmjernosti da se visina poreskog davanja utvrđuje u skladu sa ekonomskom snagom poreskog obveznika, dok načelo ekvivalentnosti neporeskih davanja znači da se visina svakog davanja određuje tako da je ekvivalentna vrijednosti dobijene u javnim dobrima i uslugama za koje se plaća. Ovo načelo praktično znači da bi se prilikom određivanja visine neporeskog davanja moralo voditi računa da je ta visina određena tako da u najvećoj mogućoj mjeri odgovara vrijednosti dobijenog javnog dobra ili usluge za koju se plaća. Neporesko davanje se ne može utvrđivati prema ekonomskoj snazi poreskog obveznika, jer priroda svakog neporeskog davanja je da se plaća za javno dobro ili izvršenu uslugu, a ta vrijednost javnog dobra ili usluge mora biti jednaka za sve poreske obveznike bez obzira na njihovu ekonomsku snagu. Načelo racionalnosti, znači da visina svakog pojedinog poreskog i neporeskog davanja mora biti određena tako da troškovi njenog ubiranja ne prelaze taj iznos.

Članom 9. određen je postupak donošenja zakona kojima se uvodi, mijenja ili ukida poresko ili neporesko davanje. Radi ostvarivanja ciljeva postavljenih ovim zakonom, kao i potpunog sprovođenja načela iz ovog zakona, u postupku obrađivanja pojedinog zakona kojim se uvodi, mijenja ili ukida poresko ili neporesko davanja, ovlašteni obrađivač mora izvršiti analizu opravdanosti uvođenja, mijenjanja ili ukidanja svakog pojedinačnog davanja koje je sadržano u predloženom tekstu zakona. Ova analiza sadrži razloge uvođenja, mijenjanja ili ukidanja pojedinog poreskog ili neporeskog davanja, opravdanost, analizu efekata uvođenja, mijenjanja ili ukidanja tog davanja na poslovne subjekte i građane, odnosno poreske obveznike. Na takav zakon, koji sadrži predmetnu analizu Ministarstvo finansija daje mišljenje o opravdanosti uvođenja, mijenjanja ili ukidanja predloženog poreskog ili neporeskog davanja, te ovakva analiza i mišljenje Ministarstva finansija čine sastavni dio obrazloženja svakog zakona kojim se uvodi, mijenja ili ukida pojedino poresko ili neporesko davanje.

Član 10. propisuje obavezu donosioca podzakonskih akata da, prije njihovog donošenja, pribave saglasnost Vlade Republike Srpske na način da uz, prijedlog podzakonskog akta, dostavljaju analizu opravdanosti visine svakog pojedinačnog neporeskog davanja sadržanog u tom aktu. Vlada će, na osnovu predmetne analize, uzimajući u obzir načela i ciljeve propisane ovim zakonom, odlučiti o davanju saglasnosti.

Član 11. sadrži smjernice kojima se treba rukovoditi prilikom izrade analize opravdanosti akata kojima se uvodi, mijenja ili ukida neko neporesko davanje. Ove smjernice treba da obezbijede da svako neporesko davanje bude u skladu sa osnovnim načelima poreskog sistema, da se novouvedena ili izmijenjena neporeska davanja ne odraze nepovoljno na konkurentnost subjekata koji snose teret njihovog plaćanja, a posebno se treba voditi računa o tome da li se predloženim rješenjima može ostvariti postavljeni cilj.

Član 12. uređuje uspostavljanje Početnog registra poreskih i neporeskih davanja, kao i njegovo održavanje. Početni Registar utvrđuje Vlada na prijedlog Ministarstva u roku od 90 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona, na osnovu propisa kojima su uvedena poreska i neporeska davanja. Obveznici poreskih i neporeskih davanja, nadležna ministarstva i institucije mogu u roku od 60 dana od dana objavljivanja početnog Registra dati Ministarstvu primjedbe na sadržaj Registra, a Ministarstvo vrši analizu osnovanosti dostavljenih primjedaba, te vrši izmjene podataka u početnom Registru. Važno je istaći da sva poreska i neporeska davanja koja nisu unesena u Registar ne stvaraju obavezu plaćanja, a predlagač propisa u kojem su sadržana takva davanja dužan je da pokrene hitan postupak njihovog brisanja iz tog propisa. Podatke u Registru mijenja Ministarstvo nakon stupanja na snagu zakona, odnosno propisa kojim se uvodi, ukida ili mijenja pojedinačno poresko ili neporesko davanje. Registar je javan i objavljuje se na internet stranici Ministarstva. Dakle, cilj uspostavljanja i održavanje Registra je da se obezbijedi transparentnost i pravna sigurnost, na način da obveznici poreskih i neporeskih davanja u svakom trenutku znaju šta plaćaju, kome plaćaju i na osnovu kojeg propisa.

Član 13. sadrži imperativnu odredbu kojom je propisano da u Registar neće biti upisana poreska i neporeska davanja utvrđena suprotno odredbama ovog zakona. S jedne strane, navedena odredba predstavlja opomenu svim predlagačima akata kojima se uvode, mijenjaju ili ukidaju neka davanja da su dužni da ispoštuju proceduru donošenja takvih akata i osnovna načela propisana ovim zakonom, u protivnom novouvedena ili izmijenjena davanja neće biti upisana u Registar. S druge strane, ova odredba je u funkciji zaštite obveznika poreskih i neporeskih davanja, jer obveznici neće biti dužni da plaćaju nešto što nije u Registru.

Članom 14. su jasno postavljeni ciljevi uspostavljanja Registra, a to su zaštita poreskih obveznika i jačanje pravne sigurnosti koje treba ostavariti poštovanjem načela poreskog sistema, obezbjeđivanje transparentnosti poreskih i neporeskih davanja i njihove naplate, analizu opterećenja građana i privrede plaćanjem javnih prihoda, te obezbjeđenje optimalnog poreskog opterećenja.

Članom 15. definisano je da Ministarstvo finansija jednom godišnje vrši analizu opterećenosti privrede poreskim i neporeskim davanjima iz Registra, pri čemu se cijeni globalno i parcijalno fiskalno opterećenje, stopa pokrića troškova dobijenog javnog dobra ili usluge naknadom koja se plaća za njeno korištenje i stopa pokrića ukupnih troškova naplate pojedinačnog javnog prihoda ukupno ostvarenim prihodom od njegove naplate u toku godine. Propisano je i donošenje pravilnika kojim se uređuju metode i način vršenja navedene analize.

Članom 16. definisano je da na osnovu analize Ministarstva, Vlada vrši ocjenu osnovanosti svakog pojedinačnog poreskog i neporeskog davanja u Republici Srpskoj i u okviru Programa ekonomskih reformi Republike Srpske daje smjernice i dinamiku usklađivanja tih davanja sa načelima iz člana 8. ovog zakona. Naime, na osnovu Zakona o Vladi Republike Srpske, Vlada sprovodi politiku, izvršava zakone i druge propise Narodne skupštine, i odgovorna je za stanje u Republici Srpskoj, u svim oblastima iz svoje nadležnosti. Takođe, Vlada predlaže strategiju i plan razvoja, u skladu sa čim se donosi Program ekonomskih reformi Republike Srpske.

Članom 17. definisano je da nadzor nad sprovođenjem ovog zakona vrši Ministarstvo finansija. Naime, na osnovu Zakona o ministarstvima, Ministarstvo finansija je nadležno za sistem poreza, doprinosa i drugih dažbina, sistem finansiranja opštih društvenih potreba (javna potrošnja), procjenu finansijskih efekata i davanje mišljenja na nacrte zakonskih i podzakonskih akata koji imaju finansijsku komponentu prije utvrđivanja ili donošenja na sjednici Vlade, te vrši analizu i konsolidaciju planova budžeta opština i gradova i vanbudžetskih fondova, kao i nadzor nad namjenskim korištenjem sredstava Republike i poslova društvenih prihoda utvrđenih zakonom.

Članom 18. određuje se rok od 60 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona za donošenje dva pravilnika koja su predviđena ovim zakonom.

Članom 19. definisano je objavljivanje ovog zakona u "Službenom glasniku Republike Srpske" i njegovo stupanje na snagu osmog dana od dana objavljivanja.


IZVOR: Narodna skupština Srpske, 28.12.2016.